Маҳкум намудани зуҳуроти бегонапарастӣ — омили муҳимми ҳифзи ҳувияти миллӣ

Ҷаҳонишавӣ, сарфи назар аз он ки имкониятҳои нав барои рушд ва ҳамгироии фарҳангҳоро фароҳам меорад, ҳамзамон метавонад боиси коста гардидани арзишҳои миллӣ гардад. Дар чунин ҳолат зуҳуроти бегонапарастӣ ҳамчун падидаи иҷтимоӣ бештар ба назар мерасад ва ба шуури ҷомеа, махсусан ҷавонон, таъсири манфӣ мерасонад. Бегонапарастӣ тадриҷан метавонад муносибати бепарвоёна нисбат ба таърих, фарҳанг ва забони модариро ташаккул диҳад. Аз ин рӯ, таҳлили ҳамаҷонибаи ин зуҳурот ва ҷустуҷӯи роҳҳои пешгирии он аҳаммияти хос дорад.

Яке аз омилҳои асосии паҳншавии бегонапарастӣ густариши фазои иттилоотии ҷаҳонӣ мебошад. Имрӯз ҷавонон ба миқдори зиёди иттилооти хориҷӣ дастрасӣ доранд, ки на ҳамеша бо арзишҳои миллӣ ҳамоҳанг аст. Дар сурати набудани таҳлили танқидӣ, чунин иттилоот метавонад ба ташаккули завқ, ҷаҳонбинӣ ва тарзи зиндагии онҳо таъсири ҷиддӣ расонад. Қабули кӯр-кӯронаи унсурҳои фарҳанги бегона боиси суст гардидани худшиносии миллӣ мегардад. Дар ин раванд шахсият метавонад тадриҷан аз решаҳои фарҳангии худ дур шавад. Аз ин рӯ, баланд бардоштани сатҳи маърифати иттилоотӣ дар ҷомеа зарур мебошад. Дар баробари ин, нақши муҳити иҷтимоӣ дар ташаккули бегонапарастӣ хеле калон аст. Агар дар оила, муассисаҳои таълимӣ ва ҷомеа масъалаи тарбияи миллӣ ба таври кофӣ роҳандозӣ нашавад, замина барои паҳншавии арзишҳои бегона фароҳам меояд. Оила ҳамчун нахустин мактаби тарбия бояд ҳисси ифтихор аз миллат, забон ва фарҳангро дар шуури фарзандон ташаккул диҳад. Муассисаҳои таълимӣ низ вазифадоранд, ки на танҳо дониш, балки арзишҳои маънавиро интиқол диҳанд. Ҳамкории муназзами оила ва мактаб метавонад таъсири манфии бегонапарастиро ба таври назаррас коҳиш диҳад.

Нақши давлат дар муқовимат ба бегонапарастӣ низ бисёр муҳим мебошад. Тавассути сиёсати фарҳангӣ, маориф ва иттилоот давлат метавонад самти рушди маънавии ҷомеаро муайян намояд. Қабули барномаҳои давлатӣ дар самти ҳифзи забони давлатӣ, эҳёи анъанаҳо ва гиромидошти мероси фарҳангӣ заминаи устувор барои таҳкими ҳувияти миллӣ фароҳам меорад. Ҳамзамон, дастгирии эҷодкорони миллӣ ва рушди соҳаҳои фарҳангӣ метавонад ҷолибияти арзишҳои миллиро афзоиш диҳад. Вақте ки фарҳанги миллӣ мавқеи устувор дорад, ҷалби ҷавонон ба арзишҳои бегона коҳиш меёбад.

Ҷавонон ҳамчун қишри фаъол ва ояндасози ҷомеа дар ин раванд нақши ҳалкунанда доранд. Онҳо бештар ба тағйирот майл доранд ва зуд ба равандҳои нав мутобиқ мешаванд.

Агар ин неру ба самти дуруст равона карда шавад, ҷавонон метавонанд ҳомии арзишҳои миллӣ гарданд. Тарбияи ҷавони соҳибмаърифат, ватандӯст ва дорои худшиносии миллӣ вазифаи муҳимми ҷомеа мебошад. Танҳо чунин насл метавонад дар баробари ҷаҳонишавӣ асолати миллиро ҳифз намояд. Ин масъала на танҳо вазифаи як ниҳод, балки масъулияти умумимиллӣ мебошад.

Худшиносии миллӣ ҳамчун пояи асосии муқовимат ба бегонапарастӣ хизмат мекунад. Шахсе, ки аз таърих ва фарҳанги худ огоҳ аст, ба арзишҳои бегона бо назари таҳлилӣ муносибат мекунад. Ӯ метавонад аз дастовардҳои ҷаҳонӣ истифода намояд, бидуни он ки асолати худро аз даст диҳад. Маҳз ҳамин тавозун байни миллӣ ва ҷаҳонӣ омили рушди солими ҷомеа ба шумор меравад. Дар сурати заъиф гардидани худшиносӣ, ҷомеа ба таъсири беруна осебпазир мегардад. Аз ин рӯ, тарбияи худшиносии миллӣ бояд пайваста ва ҳадафманд бошад.

Дар маҷмӯъ, бегонапарастӣ ҳамчун падидаи иҷтимоӣ метавонад ба ҳувияти миллӣ, ваҳдати ҷомеа ва суботи маънавӣ таҳдиди ҷиддӣ эҷод намояд. Пешгирии он танҳо бо маҳкум намудани зоҳирӣ маҳдуд намешавад, балки тақозои корҳои амиқи тарбиявӣ ва маърифатиро дорад. Ҳамоҳангии фаъолияти давлат, ҷомеа, оила ва муассисаҳои таълимӣ метавонад натиҷаи мусбат диҳад. Арҷгузорӣ ба арзишҳои миллӣ дар баробари истифодаи дастовардҳои ҷаҳонӣ роҳи дурусти рушд мебошад. Танҳо дар ҳамин сурат метавон ҳувияти миллиро ҳифз намуда, ҷомеаи муттаҳид ва устуворро бунёд кард.

Воҳидова Зебо Рустамбоевна, н.и.п.,

муовини декан оид ба корҳои тарбияи

факултети инноватсионӣ ва баҳисобгирии бухгалтерӣ