МАСИРИ РУШД ДАР 35 СОЛИ СОҲИБИСТИҚЛОЛӢ

Истиқлолияти давлатӣ барои ҳар як миллату давлат арзиши бузурги таърихӣ, сиёсӣ ва маънавӣ ба ҳисоб меравад. Барои мардуми шарафманди Тоҷикистон, соҳибистиқлолӣ на танҳо оғози марҳилаи нави давлатдорӣ, балки заминаи воқеии эҳёи давлатдории миллӣ, таҳкими худшиносии мардум, ҳифзи арзишҳои миллӣ ва фароҳам овардани имкониятҳои мусоид барои рушди устувори иқтисодиву иҷтимоӣ мебошад. Дар зарфи 35 соли соҳибистиқлолӣ Тоҷикистон роҳи пурпечутоб, вале пурифтихори давлатсозиро тай намуда, дар самти таҳкими пояҳои давлатдорӣ, таъмини сулҳу субот, рушди иқтисоди миллӣ, беҳтар намудани сатҳи зиндагии мардум, густариши ҳамкориҳои байналмилалӣ ва муаррифии шоистаи кишвар дар арсаи ҷаҳонӣ ба дастовардҳои назаррас ноил гардид.

Дар ин масири пурифтихор нақши Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамчун роҳбари давлат ва сиёсатмадори даврони соҳибистиқлолӣ, муҳим арзёбӣ мегардад. Бо масъулияти баланди сиёсӣ ва талошҳои пайвастаашон масъалаҳои ҳифзи давлатдории миллӣ, барқарорсозии сулҳу субот, таҳкими ваҳдати миллӣ ва таъмини рушди минбаъдаи кишвар ба самтҳои асосии сиёсати давлатӣ табдил ёфтанд. Президенти мамлакат, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар солҳои душвори аввали истиқлолият мардумро ба сулҳу созиш, ваҳдату ҳамдигарфаҳмӣ ва ҳифзи давлатдории миллӣ ҳидоят намуда, барои эъмори Тоҷикистони соҳибистиқлол заминаҳои устувор гузоштанд.
Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон 9 сентябри соли 1991 ҳамчун рӯйдоди сарнавиштсоз дар таърихи навини кишвар ба қайд гирифта шуд. Ин рӯйдоди бузург ба миллати тоҷик имконият фароҳам овард, ки сарнавишти сиёсӣ ва иқтисодии худро мустақилона муайян намуда, низоми давлатдории миллӣ ва самтҳои рушди минбаъдаи ҷомеаро бар асоси манфиатҳои миллӣ ва воқеиятҳои замони муосир ташаккул диҳад. Аммо солҳои нахустини истиқлолият барои кишвари ҷавон давраи бисёр мураккаб ва ҳассос буданд. Ноустувории сиёсӣ, мушкилоти иқтисодӣ, коҳиши истеҳсолот ва ҷанги шаҳрвандӣ ба рушди кишвар таъсири ҷиддӣ расониданд.
Дар чунин шароити душвор ҳифзи давлатдории миллӣ, барқарор намудани сулҳу субот ва муттаҳид кардани ҷомеа вазифаи аввалиндараҷа гардид. Маҳз дар ҳамин марҳилаи ҳассос нақши Пешвои муаззами миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар таҳкими пояҳои давлатдорӣ ва муттаҳид гардонидани ҷомеа бештар барҷаста гардид. Талошҳои пайваста барои ба даст овардани сулҳ ва барқарор намудани фазои эътимоду ҳамдигарфаҳмӣ дар ҷомеа дар ниҳоят ба натиҷаи муҳими таърихӣ, имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар 27 июни соли 1997 оварда расонид.
Ин санад дар таърихи муосири Тоҷикистон ҳамчун рӯйдоди муҳими сарнавиштсоз арзёбӣ мешавад. Бо ба даст омадани сулҳ шароити мусоид барои барқарорсозии иқтисодиёт, бозгашти гурезаҳо ба Ватан, таҳкими сохторҳои давлатӣ ва гузоштани заминаҳои рушди дарозмуддат фароҳам гардид. Сулҳу ваҳдати миллӣ яке аз бузургтарин дастовардҳои даврони истиқлолият буда, саҳми Пешвои миллат дар расидан ба ин ҳадафи муқаддас ва ҳифзи сулҳи бадастомада дар таърихи навини кишвар ҷойгоҳи махсус дорад.
Ваҳдати миллӣ барои Тоҷикистон танҳо ба маънои хотима ёфтани низоъ набуда, ҳамчун омили муҳими таҳкими давлатдорӣ, суботи сиёсӣ ва рушди иҷтимоиву иқтисодӣ нақши муассир гузошт. Дар солҳои минбаъда фазои созандагӣ тадриҷан густариш ёфта, ҷомеа ба ҳалли масъалаҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ бештар рӯ овард. Таҷрибаи Тоҷикистон дар роҳи расидан ба сулҳу ваҳдат имрӯз яке аз намунаҳои муҳими ҳалли осоиштаи низоъ ва таҳкими ризоияти миллӣ ба шумор меравад.
Яке аз самтҳои калидии рушди Тоҷикистон дар даврони истиқлолият ташаккул ва такмили низоми давлатдории миллӣ мебошад. Қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соли 1994 заминаҳои ҳуқуқии ҷомеаи навини кишварро устувор намуд. Конститутсия соҳибихтиёрӣ, истиқлолият, тамомияти арзӣ, ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, волоияти қонун ва дигар арзишҳои бунёдии давлатдории муосирро ҳамчун асосҳои низоми сиёсиву ҳуқуқӣ муқаррар кард.

Дар давоми солҳои соҳибистиқлолӣ низоми қонунгузорӣ такмил ёфта, барои фаъолияти самараноки мақомоти давлатӣ, рушди институтҳои ҷомеаи шаҳрвандӣ ва ҳифзи ҳуқуқу манфиатҳои шаҳрвандон заминаҳои зарурӣ фароҳам оварда шуданд.

Дар баробари таҳкими асосҳои ҳуқуқӣ, давлат дар самти ташаккули низоми идоракунии иқтисодӣ низ ислоҳоти муҳимро амалӣ намуд. Гузариш ба иқтисоди бозорӣ, рушди соҳибкорӣ, хусусигардонӣ, ташаккули бахши хусусӣ, такмили низоми молиявию бонкӣ ва фароҳам овардани шароити мусоид барои ҷалби сармоя аз ҷумлаи равандҳои муҳими ин давра мебошанд. Бо гузашти вақт, иқтисоди миллӣ аз марҳилаи барқарорсозӣ ба марҳилаи рушди устувор ворид гардид.

Дар солҳои истиқлолият соҳаҳои саноат, энергетика, кишоварзӣ, нақлиёт, сохтмон ва хизматрасонӣ рушд карданд. Бунёди корхонаҳои нави саноатӣ, азхудкунии иқтидорҳои нави истеҳсолӣ, коркарди ашёи хоми ватанӣ ва таъсиси ҷойҳои нави корӣ ба васеъ гардидани заминаҳои иқтисодии кишвар мусоидат намуд. Ҳадафи саноатикунонии босуръат, ки дар солҳои охир ба самти муҳими сиёсати иқтисодии давлат табдил ёфтааст, ба баланд бардоштани нақши истеҳсолоти миллӣ ва коҳиш додани вобастагӣ аз воридоти молу маҳсулот равона гардидааст.

Дар татбиқи ин ҳадафҳо ташаббусҳои Пешвои миллат вобаста ба рушди иқтисоди миллӣ, саноатикунонии кишвар, истифодаи самараноки захираҳои дохилӣ ва бунёди инфрасохтори муосир аҳамияти хос доранд. Сиёсати созандагӣ, ки дар солҳои баъди истиқрори сулҳ густариш ёфт, ба бунёди роҳҳо, пулҳо, неругоҳҳо, корхонаҳо ва иншооти иҷтимоӣ мусоидат намуда, симои иқтисодиву иҷтимоии кишварро тадриҷан тағйир дод.
Дар давоми 35 соли соҳибистиқлолӣ симои шаҳрҳо ва ноҳияҳои кишвар низ тағйироти назаррасро аз сар гузаронд. Бунёди роҳҳо, пулҳо, иншооти иҷтимоӣ, муассисаҳои таълимӣ, марказҳои тиббӣ, маҷмааҳои фарҳангӣ, корхонаҳои истеҳсолӣ ва дигар иншооти инфрасохторӣ ба беҳтар шудани шароити зиндагӣ мусоидат намуд. Рушди инфрасохтори нақлиётӣ, бахусус роҳҳои автомобилгард ва нақбҳо, ба пайвастшавии бештари минтақаҳои кишвар ва фароҳам гардидани шароити мусоид барои рушди иқтисодиву тиҷоратӣ замина гузошт.

Дар ин самти созандагӣ низ сиёсати Пешвои муаззами миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба рушди инфрасохтор ва аз бунбасти коммуникатсионӣ баровардани кишвар таваҷҷуҳи хосса равона карда шуд. Сохтмони роҳҳо, нақбҳо ва пулҳои дорои аҳамияти миллӣ ва минтақавӣ ба беҳтар гардидани робитаҳои байни минтақаҳо ва густариши имкониятҳои иқтисодӣ мусоидат намуд. Ин иқдомҳо барои кишваре, ки дорои мавқеи кӯҳистонӣ ва имкониятҳои маҳдуди иртиботӣ мебошад, аҳамияти стратегӣ доранд.
Дар даврони соҳибистиқлолӣ рушди фарҳанг ва эҳёи арзишҳои миллӣ низ ба яке аз самтҳои муҳими сиёсати давлат табдил ёфт. Мероси таърихиву фарҳангии тоҷикон, забони давлатӣ, адабиёт, мусиқӣ, ҳунарҳои мардумӣ ва анъанаҳои миллӣ ҳамчун ҷузъҳои муҳими худшиносии миллӣ мавриди таваҷҷуҳи бештар қарор гирифтанд. Арҷгузорӣ ба осори бузургони миллат, таҷлили санаҳои муҳими таърихӣ ва муаррифии фарҳанги тоҷикон дар арсаи байналмилалӣ барои таҳкими ҳувияти миллӣ ва эҳсоси ифтихори ватандорӣ аҳамияти бузург дорад.

Дар ин раванд таваҷҷуҳи Сарвари давлат ба эҳёи таърих ва фарҳанги миллӣ, арҷгузорӣ ба мероси ниёгон ва таҳкими худшиносии миллӣ низ ҷойгоҳи муҳим дорад. Ташаббусҳои марбут ба таҷлили ҷашнҳои бузурги таърихӣ, эҳёи ёдгориҳои фарҳангӣ ва муаррифии чеҳраҳои барҷастаи илму адаби тоҷик ба таҳкими ҳисси ифтихори миллӣ ва шинохти бештари мероси фарҳангии миллат мусоидат карданд.

Муаррифии арзишҳои таърихиву фарҳангии Тоҷикистон дар сатҳи байналмилалӣ низ вусъат пайдо кард. Ёдгориҳои таърихӣ, мероси фарҳангӣ ва суннатҳои миллии тоҷикон ҳамчун қисми ҷудонашавандаи тамаддуни ҷаҳонӣ шинохта мешаванд. Дар ин раванд баргузории чорабиниҳои фарҳангӣ, иштирок дар намоишгоҳҳои байналмилалӣ ва густариши робитаҳои фарҳангӣ бо кишварҳои гуногун ба таҳкими нуфузи фарҳангии Тоҷикистон мусоидат менамояд.

Яке аз дастовардҳои муҳими даврони истиқлолият густариши муносибатҳои байналмилалии Тоҷикистон мебошад. Кишвари азизамон дар асоси сиёсати хориҷии созанда ва ҳифзи манфиатҳои миллӣ бо давлатҳои гуногуни ҷаҳон робитаҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, фарҳангӣ ва гуманитариро ба роҳ мондааст. Тоҷикистон ҳамчун узви фаъоли ҷомеаи байналмилалӣ дар баррасии масъалаҳои муҳими минтақавӣ ва ҷаҳонӣ саҳм мегузорад.
Дар ин самт ташаббусҳои байналмилалии Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бахусус дар масъалаҳои об, ҳифзи пиряхҳо, тағйирёбии иқлим ва рушди устувор, ба муаррифии Тоҷикистон ҳамчун кишвари дорои мавқеи фаъоли байналмилалӣ мусоидат карданд. Ташаббусҳои Тоҷикистон вобаста ба об ва иқлим дар сатҳи Созмони Милали Муттаҳид мавриди пуштибонӣ қарор гирифта, ба яке аз самтҳои муҳимми дипломатияи муосири кишвар табдил ёфтанд.
Ташаббусҳои Тоҷикистон дар масъалаҳои об, тағйирёбии иқлим ва ҳифзи муҳити зист дар сатҳи байналмилалӣ таваҷҷуҳи зиёдро ба худ ҷалб кардаанд. Пешниҳодҳои кишвар вобаста ба эълон намудани солҳои байналмилалӣ ва даҳсолаҳои марбут ба об, инчунин таваҷҷуҳ ба масъалаҳои ҳифзи пиряхҳо ва тағйирёбии иқлим, нишон медиҳанд, ки Тоҷикистон дар ҳалли мушкилоти глобалӣ мавқеи фаъол дорад. Бо назардошти он ки захираҳои обӣ барои рушди устувори минтақа ва ҷаҳон аҳамияти ҳаётӣ доранд, ин самти сиёсати хориҷии кишвар ба яке аз воситаҳои муҳими муаррифии манфиатҳои миллӣ табдил ёфтааст.

Масъалаи ҳифзи муҳити зист ва мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлим барои Тоҷикистон аҳамияти махсус дорад. Кишвар аз таъсири равандҳои иқлимӣ, аз ҷумла обшавии пиряхҳо, тағйирёбии низоми обӣ ва зиёд шудани хатари офатҳои табиӣ осебпазир мебошад. Аз ин рӯ, татбиқи барномаҳои ҳифзи муҳити зист, истифодаи оқилонаи захираҳои табиӣ, рушди энергетикаи сабз ва баланд бардоштани маърифати экологӣ қисми муҳими рӯзномаи рушди минбаъдаи кишвар ба шумор меравад.
Ташаббуси дигари созандаву сулҳпарваронаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, дар бораи бо қатъномаи махсуси Созмони Милали Муттаҳид эълон намудани «Даҳсолаи таҳкими сулҳ ба хотири наслҳои оянда» мояи ифтихори ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон мебошад. Ин иқдоми арзишманд, ки аз сиёсати башардӯстона ва дурбинонаи Пешвои миллат сарчашма мегирад, ба таҳкими сулҳу субот, ҳифзи сайёраи бехатару осоишта ва таъмини рушди устувор ба хотири наслҳои оянда равона гардидааст. Мо бо чунин ташаббусҳои созанда ифтихор намуда, саҳми Тоҷикистонро дар таҳкими сулҳу ваҳдат ва амнияти ҷомеаи ҷаҳонӣ баланд арзёбӣ менамоем.

Гузариш ба иқтисоди рақамӣ яке аз вазифаҳои муҳимми марҳилаи нави рушди Тоҷикистон мебошад. Ҷорӣ намудани технологияҳои иттилоотӣ дар фаъолияти мақомоти давлатӣ, низоми молиявӣ, маориф, тандурустӣ, тиҷорат ва дигар соҳаҳо метавонад самаранокии идоракунӣ ва сифати хизматрасониҳоро баланд бардорад. Рақамикунонӣ ҳамзамон барои коҳиш додани хароҷот, шаффофияти равандҳо ва рушди хизматрасониҳои муосир имкониятҳои васеъ фароҳам меорад.
Дар шароити тағйирёбии босуръати иқтисоди ҷаҳонӣ ва афзоиши рақобати байналмилалӣ зарурати такмили модели рушди миллӣ бештар эҳсос мешавад. Танҳо дар сурати истифодаи оқилонаи имкониятҳо, рушди илм ва технология, омодасозии мутахассисони рақобатпазир ва тақвияти истеҳсолоти миллӣ метавон ба рушди устувор ва дарозмуддат ноил гардид.
35 соли соҳибистиқлолӣ барои Тоҷикистон марҳилаи муҳими ташаккули давлатдории навин ва муайян намудани роҳи мустақили рушди миллӣ гардид. Дар ин давра кишвар аз рӯзҳои сангини ибтидои истиқлолият гузашта, ба марҳилаи созандагӣ ва рушди устувор ворид шуд. Сулҳу ваҳдати миллӣ, таҳкими давлатдорӣ, рушди иқтисодӣ, бунёди инфрасохтор, пешрафти соҳаҳои иҷтимоӣ, эҳёи фарҳанги миллӣ ва густариши муносибатҳои байналмилалӣ аз ҷумлаи дастовардҳои муҳимми ин давраи таърихӣ мебошанд.
Дар тамоми ин марҳила фаъолияти созанда ва ташаббусҳои Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо ҳадафи таҳкими истиқлолият, ҳифзи сулҳу ваҳдати миллӣ ва фароҳам овардани заминаҳои рушди дарозмуддати кишвар пайваста идома ёфт.

Аз ин рӯ, корнамоиҳои даврони соҳибистиқлолиро метавон на танҳо дар бунёди иншооти бузург, рушди иқтисод ва пешрафти иҷтимоӣ, балки пеш аз ҳама дар ҳифзи давлатдории миллӣ, барқарор намудани сулҳ ва ташаккули ҳисси ягонагиву ватандӯстии мардум низ арзёбӣ кард.
Истиқлолият ба миллати тоҷик имконият дод, ки бо такя ба таъриху фарҳанги пурғановати худ ояндаи давлат ва ҷомеаро мустақилона созад. Аммо истиқлолият ҳамзамон масъулияти бузург низ ҳаст. Ҳифзи он, таҳкими пояҳои давлатдорӣ, ваҳдати миллӣ, суботи сиёсӣ ва рушди иқтисодӣ вазифаи ҳар як шаҳрванди кишвар мебошад. Давлати соҳибистиқлол танҳо бо фаъолияти мақомоти давлатӣ не, балки бо меҳнати содиқонаи мардум, масъулияти шаҳрвандӣ, дониш, фарҳанг ва ҳисси баланди ватандӯстии ҷомеа обод мегардад.

Имрӯз кишвари азизамон дар остонаи марҳилаи нави рушди худ қарор дорад. Таҷрибаи 35 соли гузашта нишон медиҳад, ки кишвар дорои имкониятҳои бузурги табиӣ, инсонӣ, иқтисодӣ ва фарҳангӣ мебошад. Вазифаи асосӣ истифодаи самараноки ин имкониятҳо ва табдил додани онҳо ба омили рушди устувор, таъмини зиндагии шоистаи мардум ва таҳкими мавқеи Тоҷикистон дар ҷомеаи ҷаҳонӣ мебошад.

35 соли соҳибистиқлолӣ дар таърихи Тоҷикистон ҳамчун давраи эҳёи давлатдорӣ, таҳкими ваҳдати миллӣ ва созандагии фарогир боқӣ хоҳад монд. Дар ин роҳи пуршараф саҳми Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар таҳкими давлатдории миллӣ, барқарорсозии сулҳу ваҳдат, пешбурди сиёсати созанда, рушди иқтисодиву иҷтимоӣ ва муаррифии Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ аз ҷониби мардуми кишвар ҳамчун ҷузъи муҳими таърихи навини давлатдорӣ арзёбӣ мегардад.
Истиқлолият барои миллати тоҷик дастоварди бузурги таърихист ва ҳифзу таҳкими он вазифаи наслҳои имрӯз ва фардо мебошад. Таҷрибаи 35 соли соҳибистиқлолӣ собит намуд, ки бо иродаи қавӣ, ваҳдати миллӣ, сиёсати созанда, меҳнати содиқона ва эътимод ба оянда метавон мушкилоти бузургро паси сар намуда, барои наслҳои оянда давлати ободу пешрафта бунёд кард. Ҳамон тавре ки Пешвои миллат пайваста таъкид менамоянд, истиқлолият ва ваҳдати миллӣ арзишҳои муқаддас ва асоси ҳастии давлати соҳибистиқлоли Тоҷикистон мебошанд.
Аз ин рӯ, вазифаи мо-насли имрӯз аз он иборат аст, ки дастовардҳои 35 соли истиқлолиятро ҳифз намуда, бо дониш, меҳнат, масъулият, худшиносии миллӣ ва эҳсоси баланди ватандӯстӣ рушди кишварро идома диҳем.

ҒАФУРЗОДА СИНО – Сардори шуъбаи таҳлил ва робита бо ҷомеаи ДДҲБСТ