Рушди иқтисоди миллӣ – кафили зиндагии шоиста

Иқтисоди миллӣ яке аз пояҳои асосии давлатдорӣ ва омили муҳими таъмини зиндагии шоистаи мардум ба ҳисоб меравад. Давлате, ки дорои иқтисоди устувор, истеҳсолоти рушдёбанда ва имкониятҳои васеи иқтисодию иҷтимоӣ мебошад, метавонад барои шаҳрвандони худ шароити мусоиди зиндагӣ, меҳнат, таҳсил ва фаъолияти созанда фароҳам оварад. Аз ин рӯ, рушди иқтисоди миллӣ на танҳо вазифаи иқтисодӣ, балки масъалаи муҳими иҷтимоӣ ва миллӣ мебошад.
Дар даврони соҳибистиқлолӣ рушди иқтисодиву иҷтимоии Тоҷикистон бо сиёсати созанда ва дурбинонаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон пайванди ногусастанӣ дорад. Пешвои миллат аз рӯзҳои аввали соҳибистиқлолӣ ба масъалаи барқарорсозии иқтисоди кишвар, таҳкими заминаҳои истеҳсолӣ, рушди инфрасохтор ва фароҳам овардани шароити мусоид барои зиндагии мардум таваҷҷуҳи хосса зоҳир намудаанд.

Дар маркази сиёсати иқтисодии давлат инсон ва зиндагии шоистаи ӯ қарор дорад. Ҳадафи асосии рушди иқтисодӣ танҳо афзоиши истеҳсолот ё бунёди корхонаҳо нест, балки фароҳам овардани имконият барои беҳтар шудани сатҳу сифати зиндагии мардум мебошад. Ҳар як иқдоми иқтисодӣ дар сурате аҳамияти воқеӣ пайдо мекунад, ки ба зиндагии ҷомеа таъсири мусбат расонад, ҷойҳои нави корӣ муҳайё созад, даромади мардумро афзоиш диҳад ва имкониятҳои иҷтимоиро бештар намояд.

Яке аз самтҳои муҳими сиёсати Пешвои миллат рушди истеҳсолоти ватанӣ ва саноатикунонии кишвар мебошад. Рушди саноат барои коркарди ашёи хоми дохилӣ, истеҳсоли маҳсулоти рақобатпазир, таъсиси ҷойҳои нави корӣ ва таҳкими иқтидори иқтисодии давлат замина фароҳам меорад. Корхонаҳои истеҳсолӣ на танҳо манбаи фаъолияти иқтисодӣ, балки мактаби меҳнат, касбомӯзӣ ва ташаккули кадрҳои соҳибтаҷриба мебошанд.

Дар баробари ин, рушди соҳибкорӣ низ барои пешрафти иқтисоди миллӣ аҳамияти бузург дорад. Соҳибкори фаъол ва ташаббускор метавонад дар рушди истеҳсолот, хизматрасонӣ, тиҷорат ва таъсиси ҷойҳои корӣ саҳми назаррас гузорад. Дастгирии ташаббусҳои соҳибкорӣ ва фароҳам овардани муҳити мусоид барои фаъолияти иқтисодӣ яке аз заминаҳои муҳими рушди ҷомеаи муосир мебошад.
Кишоварзӣ низ ҳамчун соҳаи муҳими иқтисоди миллӣ дар таъмини зиндагии мардум нақши муҳим дорад. Истифодаи оқилонаи замин, рушди боғдорӣ, афзоиши истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ ва коркарди он дар дохили кишвар на танҳо ба таъмини бозори дохилӣ мусоидат мекунад, балки барои рушди истеҳсолоти миллӣ имкониятҳои нав фароҳам меорад.
Энергетика ва рушди инфрасохтор низ аз самтҳои муҳими рушди иқтисодӣ ба шумор мераванд. Бунёди роҳҳо, нақбҳо, неругоҳҳо, хатҳои интиқоли барқ ва дигар иншооти муҳими иқтисодиву иҷтимоӣ барои пайвастани минтақаҳо, густариши фаъолияти иқтисодӣ ва беҳтар гардидани шароити зиндагии мардум заминаи устувор мегузорад. Дар ин раванд ташаббусҳои созандаи Пешвои миллат барои рушди иқтисодӣ ва иҷтимоии кишвар аҳамияти хосса доранд.
Ҷанбаи муҳими дигар рушди сармояи инсонӣ мебошад. Иқтисодиёти муосир бе илму дониш, технологияҳои нав ва мутахассисони баландихтисос пеш рафта наметавонад. Аз ин рӯ, таваҷҷуҳи пайваста ба рушди маориф, илм, омодасозии кадрҳо ва баланд бардоштани сатҳи маърифати иқтисодии ҷомеа яке аз омилҳои муҳими пешрафти иқтисоди миллӣ мебошад.

Ҷавонон дар ин раванд неруи бузурги созанда мебошанд. Ҷавони соҳибмаърифат, дорои касбу ҳунар ва ҷаҳонбинии васеъ метавонад на танҳо барои рушди иқтисоди оилавӣ, балки барои пешрафти ҷомеа ва давлат саҳм гузорад. Аз ин рӯ, фароҳам овардани шароити мусоид барои таҳсил, касбомӯзӣ, фаъолияти соҳибкорӣ ва татбиқи ташаббусҳои ҷавонон аз масъалаҳои муҳими сиёсати иҷтимоиву иқтисодӣ ба ҳисоб меравад.

Дар шароити муосир рушди иқтисоди миллӣ инчунин ба истифодаи технологияҳои нав ва рақамикунонии соҳаҳои гуногун вобастагӣ дорад. Технологияҳои муосир имконият медиҳанд, ки истеҳсолот самараноктар, хизматрасонӣ босифаттар ва идоракунии иқтисодӣ шаффофтар гардад. Аз ин рӯ, пайвастани иқтисод бо илму технология метавонад барои рушди устувори кишвар заминаҳои нав ба вуҷуд оварад.
Пешвои миллат пайваста таъкид менамоянд, ки рушди иқтисодӣ бояд бо ободонӣ, созандагӣ ва беҳтар намудани шароити зиндагии мардум ҳамқадам бошад. Ин маънои онро дорад, ки иқтисоди қавӣ бояд ба пешрафти тамоми ҷомеа хизмат кунад. Бунёди муассисаҳои иҷтимоӣ, рушди шаҳрҳо ва деҳот, беҳтар намудани роҳу коммуникатсия, фароҳам овардани шароити мусоиди меҳнату зиндагӣ ва дастгирии табақаҳои гуногуни ҷомеа маҳз дар заминаи иқтисоди устувор имконпазир мегардад.
Аз ин нигоҳ, рушди иқтисоди миллӣ масъулияти танҳо давлат ё як соҳаи алоҳида нест. Он вазифаи умумии ҷомеа мебошад. Меҳнати софдилона, муносибати масъулиятнок ба кор, дастгирии истеҳсолоти ватанӣ, рушди соҳибкорӣ, истифодаи оқилонаи захираҳо, баланд бардоштани дониш ва касбияти шаҳрвандон омилҳое мебошанд, ки ба пешрафти иқтисоди кишвар мусоидат мекунанд.
Истиқлоли давлатӣ ва рушди иқтисодӣ бо ҳамдигар робитаи ногусастанӣ доранд. Истиқлоли сиёсӣ дар заминаи иқтисоди устувор боз ҳам таҳким меёбад. Иқтисоди пуриқтидор имконият медиҳад, ки давлат барномаҳои иҷтимоиву иқтисодии худро мустақилона амалӣ намуда, барои насли имрӯз ва оянда шароити мусоиди зиндагӣ фароҳам созад.
Имрӯз вазифаи муҳим аз он иборат аст, ки бо истифода аз имкониятҳои мавҷуда иқтидори иқтисодии кишвар боз ҳам таҳким ёфта, истеҳсолоти миллӣ рушд кунад, ҷойҳои нави корӣ фароҳам оварда шаванд, соҳибкорӣ густариш ёбад ва сатҳи зиндагии мардум пайваста беҳтар гардад. Дар ин роҳ меҳнати созанда, ҳисси баланди масъулияти шаҳрвандӣ ва татбиқи пайгиронаи сиёсати иқтисодиву иҷтимоии давлат аҳамияти махсус дорад.
Дар маҷмӯъ, рушди иқтисоди миллӣ заминаи устувори пешрафти ҷомеа ва кафолати муҳими зиндагии шоистаи мардум мебошад. Бо роҳнамоии Пешвои миллат, сиёсати созанда ва иштироки фаъоли ҷомеа метавон иқтисоди миллӣ, истеҳсолоти ватанӣ ва иқтидори инсонӣ ва иҷтимоии кишварро боз ҳам тақвият бахшид.
Зеро иқтисоди рушдёбанда танҳо корхона ва истеҳсолот нест — он ҷойи кори ҳар як шаҳрванд, ояндаи ҳар як оила, имконияти таҳсили фарзандон, ободии маҳал ва заминаи фардои осудаи ҷомеа мебошад. Аз ҳамин лиҳоз, рушди иқтисоди миллӣ воқеан кафили зиндагии шоиста ва ояндаи устувори Тоҷикистони соҳибистиқлол мебошад.

Туразода Ҷамшед – декани факултети бизнес ва иқтисодиёти байналмилалии ДДҲБСТ