Конференсияи байналмилалии Қоҳира: Шурои уламои ҷаҳон ТТЭ ҲНИ-ро ташкилоти террористӣ ва маблағгузори онро душмани инсоният ва башарият хонданд

 

Донишмандон бо як овоз таъкид намуданд, ки ташкилоти “Ихвонул-муслимин”-и террористӣ то ин лаҳза бо дуруғу фиреб сарукор мегирад ва қанатҳои хориҷии он – ба мисли ТТЭ ҲНИ ҳамоно бо фаъолиятҳои зӯроварӣ ва терроризмии худ идома дода истодаанд. Баҳри дастрасӣ ба манфиатҳои дунявӣ ва сиёсӣ садҳо шахсони осоиштаро бо номи “дин” ба қатл расонида, бо даъвои “саркубӣ” мехоҳанд ҷонибдор ва дилсӯзии шахсони фиребхӯрда ва ташкилотҳои террористиро ба даст оранд.


 

Дар ҳошияи Конференсия солонаи Дабирхонаи муфтиётҳои ҷаҳон, ки дар шаҳри Қоҳира баргузор гардид, Шайх Саидмукаррам Абдулқодирзода, муфтии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз ҳозирин талаб намуд, ки фатвоҳои лозима содир карда, фаъолияти ТТЭ ҲНИ-ро дар саросари олам маҳкум созанд. ТТЭ ҲНИ, ки аз идеологияи ихвониҳои мансуб ба Саид Қутб сарчашма мегирад, бояд дар саросари олам ҳамчун ташкилоти террористӣ шинохта шавад. Ин иқдом бино ба ҷаноятҳоест, ки дар зарфи чил соли охир аз ҷониби ин ҳизб анҷом дода шудааст.

Ӯ ишора намуд, ки ҳодисаи террористии ахир дар Тоҷикистон паҳлӯи дигари мубориза бар зидди терроризмро ошкор намуд, ки доимо дар пасманзари ин тоифа мардум ташкилотҳои байналмиллалӣ ба монанди Эрон меистанд.

Муфтии собиқи сарзаминии Миср, доктор Алӣ Ҷумъа таъкид намуд, ки наҷотёбӣ аз хатари терроризм, ки бар синаи Ислом ҷаҳидааст, танҳо бо роҳи муноқишаҳои низоми фатво дар риштаҳои сиёсию умури кишвардорӣ, омӯзиши омилҳои фатво барои пойдории амну суботи ҷомеа ва пешгирии таъсири фатвоҳои исломи сиёсӣ дар раванди пойдории сулҳ, амалӣ мегардад. Шакке нест, ки давлатҳо бо тамоми дороии хеш бар зидди ташкилотҳои террористӣ ҷанг эълон намудаанд. Ин ташкилотҳои экстремистиву террористӣ, ки бар асоси идеологияҳои барғалат ва бегона таъсис ёфтаанд, мехоҳанд ақидаҳои фалаҷкунандаро дар байни ҷомеа паҳн намоянд. Албатта ҳадаф аз ин амали онҳо бесарусомонии амнияти кишварҳо буда, барои парокандагии онҳо талош меварзанд. Мехоҳанд кишварҳоро порча – порча тақсим намуда, онҳоро дар ҳоли ҷангу кашмакашиҳо қарор диҳанд.

Ӯ илова намуд, ки муборизаи ниҳодҳои қудратии Миср бар зидди чунин гуруҳҳои терористӣ, аз ҷумла ташкилоти “Ихвонул-муслимин”, айнан ҳамон муборизаест, ки кишварҳои олам аз он ранҷ мебаранд. Махсусан дастпарвардҳои “Ихвонул-муслимин” ба монанди ТТЭ ҲНИ, ки шохаи ин ташкилот дар минтақаи Осиёи Миёна ба шумор меравад. Байни ин ду ташкилоти террористӣ ҳамкориҳои зич барпо гардида, дар давраи ҳукмронии Муҳаммад Мурсӣ бо роҳбари ТТЭ ҲНИ, Муҳиддин Кабирӣ зиёратҳои дуҷониба сурат гирифта буд.

Ҳамзамон, Раиси ташкилоти Тобаи шаҳри Абу Дабӣ ал-Ҳабиб Алӣ ал-Ҷафрӣ, аз бефаъолиятии соҳаи фатво ва бетаъсирии он ба  мардум, сабаби фаъолшавии ташкилотҳои тундгаро ба монанди ташкилоти “Ихвонул-муслимин” ва қанатҳои террористии он сухан кард.

Ӯ ҷавонони пайрав аз ҳаракати “Ихвонул-муслимин”-ҳои мисрӣ ва дигар кишварҳои олам ба хусус дар Тоҷикистонро қурбонии бозиҳои сиёсӣ номид. Аммо ин амал, шахсони фиребхӯрда ва мағрургардидаро ҳеҷ гоҳ аз ҷавобгарӣ озод нахоҳад кард ва зуд ва ё дер дар назди Худованди таъоло ҳисобот хоҳанд дод. Ӯ илова намуд, ки мо бо саркардагони ташкилотҳои террористӣ дар боби ченаки арзишҳои исломӣ нофаҳмоӣ дорем. Онҳо бо даъвои ҷанг “дуруғгуӣ”-ро барои худ мубоҳ шуморида, зери шиори “ҷанг фиреб аст” бо аҳкоми шариати исломӣ бозӣ мекунанд. Бо ин қоида ТТЭ ҲНИ фаъолияти худро пеш бурда, бо баҳонаи татбиқи шариати исломӣ дар замини Худованд фасодро ҷорӣ менамояд.

 Ҳамзамон доктор Аҳмад Аттия, Вазири Авқоф ва даъвати яманӣ дар суханронии худ таъкид кард, ки паҳншавии падидаи терроризм аз ҷоҳилӣ сарчашма мегирад. Ӯ илова намуд, ки он фаъолиятҳои террористие, ки аз ҷониби ТТЭ ҲНИ дар вақтҳои ахир содир гардидааст, таъкидгари пофишории ин тоифаи гумроҳгардидагон мебошад, ки аз хориҷи чорчуби фармудаҳои Қуръони карим ва Суннати пок амал намуда, мусалмонҳоро таҳти таҳдиди доимӣ қарор медиҳанд. Д-р Аҳмад Аттия талаб намуд, то як фазои муносибе барои таҷрибаомӯзӣ ва фаъолияти муфтиҳо бояд эҷод намуд, то ба ҳадафи асосӣ, ки таблиғи илм ва пешгирии тундгароӣ мебошад, расидан имкон гардад. 

Раиси қисми омӯзишҳои стратегии Дабирхонаи муфтиёти Миср Ториқ Абу Ҳашима иброз дошт, ки имрӯзҳо масъалаи фатво яке аз омилҳои муҳимтарини гуфтумони динӣ ба шумор меравад. Ин амал танзимгари асосии умури ҳаёти ҷомеа мегардад. Ӯ таъкид намуд, ки оқибати фатвоҳои бегона хатари воқеъӣ доранд, зеро ин омил сабаби фаъолтар гардидани ташкилотҳои тундгаро мегарданд. Ва ин намуди фатвоҳо аз шохаҳои бединӣ илҳом гирифта, дарҳои худро барои ҷавонон хоҳад кушод.

Дабири кулли Шӯрои сарони уламо, Доктор Аббос Шумон, сифати ташкилоти “Ихвонул-муслимин”-ро “дуруя” маънидод намуда, иброз дошт, ки ихвониҳо ва ҳаммаслакони осиёгии онҳо – ТТЭ ҲНИ гирифтори касали “дурӯғгӯйӣ” мебошанд. Ва ин падидаи нав барои онҳо набуда, чунин амр ҳамеша наздашон ҳукми мубоҳ дошт. Вале навгонӣ дар ин масъала, марҳилаи беморӣ бо касали “дуруғ” аст. Д-р А.Шумон ба пайравони ихвониҳо пайғоми худро фиристода таъкид намуд, ки агар онҳо дуруғро барои худ мубоҳ шуморанд, дар ин масъалаи хеш озоданд, вале ба онҳо хитоб намуд, то аз Муассисаи Азҳари шариф дур бошанд. Онҳо ба миқдори як нохун ба ин муассисаи бузург зарар расонида наметавонанд. Бо ишора ба М.Мурсӣ, таъкид намуд, ки онҳо вақти дар сари қудрат қарор доштан, ноком буданд, пас чи гуна баъди давлат аз даст рафтан гуё комёб мегарданд.

Доктор Маҷдӣ Ошур, машовири академии муфтии Миср иброз намуд, ки тамоми ташкилотҳои экстримистӣ ба монанди ТТЭ ҲНИ ва дигар ҳаммаслакони онҳо, ки аз ҷомаи “Ихвонул-муслимин” берун омадаанд, бо тангназарӣ ва мухолифаташон аз навовариҳои аср шуҳрат пайдо намудаанд. Онҳо амалҳои ғайриоддӣ ва гунаҳкоронаи худро ҳамчун “Боби иҷтиҳод” мепиндоранд бо вуҷуди он ки ҳамаи он кардаҳо аз чорчуби шариат берун ҳастанд. Барои асоснок намудани амалҳои пайравони худ аз қабили куштору ғорату дуздӣ, бо номи Ислом фатвоҳои носанҷида содир мекунанд.

Ҳамчунин, шайх Абдулатиф Дарён, муфтии Ҷумҳурии Лубнон таъкид намуд, ки манфиатгари асосии ҳолати бетартибии судури фатво аз ноаҳлон, танҳо ташкилотҳои террористӣ ва дар сархати онҳо ташкилоти “ихвонул-муслимин” ва пайравони он мебошанд. Ӯ дар изҳороти худ таъкид намуд, ки амалҳои террористии ТТЭ ҲНИ – қаноти осиёгии ихвонул-муслимин ба амалҳои “Хавориҷ”-и гумроҳ монанд мебошанд. Қайд намудан лозим аст, ки “Хавориҷ” тафсири гуфтаҳои Қуръонро нодуруст фаҳмида, принсипи зӯровариро барои расидан ба манфиатҳои дунё истифода менамояд. У таъкид дошт, ки амалҳои онҳоро маҳкум сохта, бояд дар паҳлуи шахсоне ки бо идеологияи тундгароии онҳо мубориза мебаранд, қарор гирем.

 Дабири кулли Академияи тадқиқоти исломӣ - доктор Муҳиддин Афифӣ, дар рафти суханронии худ таъкид намуд, ки ташкилоти террористии силоҳбадасти дар атрофи “дин” ҷамъгардида сабаби носуботии ҷомеаҳо мебошанд. Зеро онҳо ба решаи сулҳу суботи ҷомеаҳо латма мезананд ва махсусан дар олами имрӯза, ки дар он падидаи терроризму зӯроварии мусаллаҳ ва ташкилотҳои харобкору фасодзада интишор гардидааст. Онҳо бо даъвои “ҷиҳод” даст ба куштору сӯйиқасду таркишу авбошӣ мезананд. Вале фарқ байни “ҷиҳод” ва “терроризм” равшан буда, амалҳои хушунатомези бимдиҳандаро ҳеҷ ваҷҳ ба ҷиҳоди исломии шаръӣ нисбат додан мумкин нест.

Д-р М. Афифӣ ишора намуд, ки донишмандони Азҳари шариф таъкид намуданд, ки ҷиноятҳои террористии ТТЭ ҲНИ, ДИИШ, ал-Қоида ва дигар ташкилотҳои террористӣ зидди арзишҳои волои ҳаёт, ки Қуръони карим онҳоро зикр намуддаст, мебошанд. Ислом бо идеологияи сулҳпарвару сабуки худ танҳо барои паҳн намудани раҳмату амну сулҳ омадааст ва ихтилоф дар мазҳаб маъно носозгориро надорад. Давоми суханронии худ доктор Муҳиддин Афифӣ ТТЭ ҲНИ-ро ташкилоти террористӣ ва маблағгузори онро душмани инсонияту башарият хонд.

Суиистифодаи наҳзат аз Ислом

 

Санаи 15 октябри соли 2018 бо ташаббуси Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Туркия ва Консулгарии Генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Истанбул Конфронси байналмилалӣ дар мавзӯи «Зарурати муборизаи муштарак бар зидди ташкилотҳои террористӣ» баргузор гардид. Дар Конфронси мазкур раиси Шӯрои уламои Маркази исломии Тоҷикистон Саидмукаррам Абдуқодирзода, муовини аввали муфтии шаҳри Истанбул Вейсел Ишилдар, муфтии ноҳияи Фатиҳи шаҳри Истанбул Веҳап Капиҷиоғлу, ректори Донишгоҳи Истанбул профессор Маҳмут Ак, Раиси Шӯрои олимони Донишгоҳи Истанбул доктор Нурҷан Гудер ва раиси Анҷумани тоҷикон дар Туркия Зафар Мақсудов иштирок ва суханронӣ намуданд.


 

Дар Конфронси мазкур инчунин теъдоди зиёди донишҷӯён, аспирантҳо, устодон аз факултаҳои илоҳиёт, сиёсатшиносӣ, фалсафа ва дигар бахшҳои Донишгоҳи Истанбул ширкат варзиданд. Қобили зикр аст, ки иштирокдорони Конфронс аз кишварҳои Қазоқистон, Қирғизистон, Ӯзбекистон, Афғонистон, Туркия ва Ҷумҳурии Тоҷикистон иборат буданд. Донишҷӯёни донишгоҳи мазкур фаъол буда, дар бораи хатари наҳзат дар ҷомеаи демократӣ суолҳои зиёд пешниҳод карданд.

Дар рафти Конфронси байналмилалӣ дар баробари дигар меҳмонон, маърузачиён инчучин суханронии фарохи Раиси Шӯрои уламои Маркази исломии Тоҷикистон Саидмукаррам Абдуқодирзода низ сурат гирифт. Ҳамзамон Раиси Шӯрои уламои Маркази исломии Тоҷикистон бо  пешниҳоди донишҷӯи Донишгоҳи Истанбул Ферҳат Гул маълумоти зарурӣ дар бораи амалҳои нопоки наҳзат изҳор намуданд;

Ташкилотиэкстремистӣ-террористиинаҳзатдарзамониИттиҳодиабарқудратиШӯравӣсоли 1978 дарсовхози«Туркманистон»-иноҳияиБохтартаъсисёфтааст. Созмони мазкур фаъолияти худро ба таври махфиёна пеш мебурд. Мақсади он ба таври зуроварӣғасбиҳокимиятва барпо намудани давлати Хилофат дар Тоҷикистонбуд.

Боиси шукр аст, ки Худованди бузург марому мақсади нопоки ҳизбинаҳзатробамотоҷиконнишондод. Инҳизбхудякҳизбитеррористӣбуда, бисёрфарзандони бо нангу номуси миллатро бо роҳитерроразбайнбурд. Баъди пош хўрдани иттиҳоди Шӯравӣ 26 октябри соли 1991 Анҷуманимуассисониҳизббатаврирасмӣбаргузоршудвасолҳои 1991-1993 ҳизбимазкурошкороамалнамуда, фаъолиятитеррористӣмебурд. Наҳзат баъд аз шикасти сахт хўрдан дар шаҳриДушанбе, КофарниҳонваФайзободмоҳидекабрисоли 1992-1993 баноҳияҳоиминтақаҳоиҒармҷойгиршуданд. Даронҷоймардумробороҳизӯроварӣбахудҷалбмекарданд. Гӯёбаномтартиботиисломироҷорӣмекарданд. Даринминтақа 14 феврали соли 1993 яке аз мубаллиғонинизомиисломӣ домулло Саъдидин Рустамовро роҳбарисозмонинавтаъсисиШӯроиинқилобииисломииноҳиявии Ғармтаъйин карданд. Роҳбарони ин гурӯҳонҳоробаҷиҳод” ба муқобилиҳокимиятиқонунӣ даъват менамуданд.

Дар матбуот ва масҷидҳобаромаднамуда, аҳолиробасарнагуннамуданиҳокимиятиконститутсионӣвабарпонамуданиҶумҳурииисломииТоҷикистондаъватмекарданд. Ин созмон бисёр ҷиноятҳоивазнинсодирнамуда буд. Роҳбарони созмони ин ҳизб, яънеҲНИ оқибатшикасти сахт хӯрда, баАфғонистонфироркарданд. Моҳииюнисоли 1993 Иттиҳодимухолифинитоҷикроташкилнамуданд, ки ба ҳайатионнамояндагониҲНИ шомил буданд. Аз солҳои 1992-1997 ҲНИ дар ҶИАамал мекард. Дар муддати ин солҳоборҳобосарҳадиТоҷикистонҳамлаи мусаллаҳонабурданд. ЛекинботашаббусимарзбонониВатаниазизамононҳоронагузоштанд то ба мақсадинопокихудбирасанд.

Ҳамин тартиб бо пешниҳоди донишҷӯи дигар Гулҷан Атаева (миллаташ туркман) Раиси Шӯрои уламои Маркази исломии Тоҷикистон дар бораи Созишномаи умумии истиқрорисулҳваризоиятимиллӣ изҳори назар намуд. (савол Чаро Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон бо ташкилоти махсусан хатарноки наҳзат созиш бастааст?)

Бо мақсадихотимабахшиданбаҷанги шаҳрвандӣ ва барқарорнамуданисулҳу субот дар Тоҷикистон, соли 1997 Созишномаи умумии истиқрорисулҳваризоиятимиллӣ ба имзо расонида шуд. Ҷиноятҳоикардаиташкилотимазкурбахшидаваонҳамчунҳизбисиёсӣазнавбақайдгирифташуд. РаисисобиқиҲНИМ. Ҳимматзода мақсадумароми ҳизбро чунин баён намуда буд: «Кору амали мо асосан тавассути кутубу дастуроте, ки аз хориҷaбароииҷроивазифаҳодастрасимомешуданд, бароҳмондашудааст». ҲНИ аз фаъолияти пинхонӣбафаъолиятиошкорогузашт. Мутаассифонабисёреаз аъзоён ва роҳбаронибахшҳоиҲНИ, аз ҷумладарбораибарномаисиёсиипинҳонии он огаҳӣнадоштанд. Аслан ҳизббароиИсломбегонааст. Бунёдиҳизбиисломӣдаркишваре, ки 99 фисадиаҳолиионромусулмононташкилмедиҳанд, худ тафриқаандохтанмиёнимардуммебошад. Ҳол он ки Худованд фармудааст: «Аз зумраи касоне мабошед, ки дини Худоро пора-пора карданд ва фирқа-фирқа шуданд ва ҳар фирқае ба ҳарчи дошт, дилхуш буд». (Рум; 31-31).

Бо пешниҳоди донишҷӯи дигар Ҳасан Алӣ Юҷел дар мавриди пуштибонҳои созмони террористии наҳзат маълумоти дахлдор пешниҳод кард (наҳзат аз ҷониби кадом кишвар маблағгузорӣ мешавад?).

Дар вокуниш ба саволи Ҳасан Алӣ С.Абдулқодирзода тазаккур дод, ки албата ягон кишвар ба таври расмӣ изҳор намекунад, ки созмони терроистии наҳзатро пуштибонӣ мекунад. Вале муттасифона дар 29-умин Конфронси байналмилали бо номи “Ваҳдати Ислом” дар Ҷумҳурии Исломии Эрон баргузор гардида буд, М.Кабирӣ бо даъвати махсусси Хуманаӣ иштирок дошт. Қобили зикр аст, ки дар он Конфронс Раиси шӯрои уламои маркази исломии Ҷумҳурии Тоҷикистон яъне банда ҳамчун намояндаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон даъват гардида будам. Ҳарчанд наҳзат аз ҷониби Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун созмони террористӣ эълон гардида буд ва М. Кабирӣ дар пайгарди байналмилалӣ қарор дошт, аммо Ҳукумати Эрон шахсан террористӣ махсусан хатарнокро даъват карда, бо ин амалҳояш пуштибониашро аз наҳзат нишон дод. Гузашта аз ин, ба номи Қиёмиддин Ғозӣ ва Сатторов Аёмуддин, ки яке аз таъсисдиҳандагони наҳзат ба шумор мераванд бо далелҳои дақиқ пайваста таъкид мекунанд, ки пуштибонии аслӣ наҳзат Ҷумҳурии Исломи Эрон аст.

Аз ин рў, тамоми рӯҳониёнимашҳуритоҷикҲНИ-ро қабулнадоштанд, намепазируфтандваонродастгоҳваманбаиидеологияи аҳлиташайюъ медонистанд. Фаъолияташро номаъқул ҳисобиданд. АммоҲНИ ба иродаи мардуми мусулмон ва рӯҳониёнимазҳабӣнигоҳнамекард. Бокўмаки хоҷагонипасипардагиихударзивуҷуднамуд. Бозмаротибаидуюм ҳамчун ҳизбисиёсӣбақайдгирифташуданиҲНИаъзоёнионро ба содир кардани ҷиноятҳои сангину террористӣ имконият дод. Чуноне, ки маълум аст, бо супориш ва маблағгузории роҳбари феълии ҲНИ Муҳиддин Кабирӣ санаи 4 сентябри соли 2015 дар Ҷумҳурии Тоҷикистон аз ҷониби ҳизби мазкур кӯшиши табаддулоти ҳарбӣ сурат гирифт, ки дар натиҷа бисёр ҷавонони бо нангу номус ва мусалмони тоҷик, ки мақсади дифоъ аз Ватану миллати худ доштанд аз силоҳи террористони наҳзатӣ кӯшта шуданд. Ҷумҳурии бародари Туркия низ чунин табадулоти давлатиро 15 июли соли 2016 аз сар гузаронид ва шоҳиди кушта шудани садҳо нафар шаҳрвандони бегуноҳ шуд. Аз ин бармеояд, ки фарқ миёни наҳзат ва созмони террористии Фатҳулоҳ Гӯлен дида намешавад.

Гузашта аз ин, Раиси Шӯрои уламои Маркази исломии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи кушта шудани сайёҳони хориҷӣ аз ҷониби аъзоёни наҳзат ва дастпарварони Эрон изҳор назар намуда, таъкид доштанд, ки гардишгарони хориҷӣ танҳо барои сайёҳат ва истироҳатомада буданд. Аммо нотавонбинон ва хоинони миллати тоҷик ҷавонони хориҷиро бераҳмона ба қатл расониданд. Дар ин росто Раиси Шӯрои уламои Маркази исломии Ҷумҳурии Тоҷикистон қайд намуд, ки хушбахтона мақомотҳои дахлдори Туркия чунин хатари наҳзатро дарк намуда, роҳбарият ва аъзои наҳзатро аз кишвари дӯст ронданд.

Дар ҳаққи чунин афрод Паёмбари Худо Ҳазрати Муҳаммад (с) фармудаанд:

«Он ки бар мо силоҳ кашад, аз мо нест ва он ки ба мо хиёнат кунад, аз мо нест!» 

Хуллас, мақсади асосии ин ҳизбфакатиғвогарӣ, нотинҷӣдаркишвар, тафриқаандозӣбайнимардумимусалмон ва ғайрамебошад. Боядтаъкиднамоем, кимутобиқи моддаи 4-и ҚонуниҶумҳурии Тоҷикистон «Дарбораиҳизбҳоисиёсӣ», фаъолияти он ҳизбҳое, кибороҳи зўроварӣ, терроризм, таблиғи маҳалгароӣва ё динӣ мақсади тағйирдоданисохтиконститутсиони кишварро доранд, манъ мебошад.

Роҳбарият ва аъзоёни ҲНИ мардуми мусалмони тоҷикро бо роҳифиребдарбемористон, масҷид ва дигар ҷойҳои ҷамъиятӣаъзои ҳизби мазкургардонида, қайдмекарданд, ки “Намоз хондан муҳимнест, муҳим он аст, ки аъзои ҳизби исломӣбошед”.

Байни мардум тарғибуташвиқмебурданд, кидар интихоботҳо набояд номи Исломро аз рӯйхати ҳизбҳо хат зананд, то ин ки «кофир» мегарданд. Аз ин маълум мегардад, ки бо сўистифода аз эътиқодубовариихалқимусалмонитоҷиквагумроҳсохтанионҳобооятуҳадисҲНИ мақсад доштааст, ки бо ин  васила халқитоҷикромуқобили Ҳукуматиконститутсионӣнамуда, зимоми ҳокимиятро бо роҳизўроварӣватеррор ба дасти худ гирад.

Исломи азиз дурӯғуфиребу иғвогариро намеписандад. Чунонки Худованд дар бораи касоне, ки дар миёни ҷомеа фитнаю ихтилоф меангезанд, фармудааст: «Туро бо касоне, ки дини хешро фирқа-фирқа карданд ва даста-даста шуданд, коре нест. Кори онҳо бо Худост ва Худо ононро ба корҳое, ки мекарданд, огоҳ месозад». (Анъом; 159).

Ниятҳоинопоквамунофиқонаионҳобеҷазонамонда, Худовандонҳорохорузалилвадарбадариолам намуд.

Хушбахтона 29 сентябри соли 2015 аз ҷонибиСудиОлииҶТаризаипрокуроригенералии ҶТ қонеъгардонидашуда, ҲНИ-роҳамчунташкилотиифротгаро ва террористӣ эътироф намуда, фаъолияташро барҳамдоданд.То имрӯзрӯҳониёниисломииасилҲНИ-ро кабул надоранд ва эътироф ҳамнамекунанд. Чунки Худованд аз низоъ ба таври умум манъ намуда мефармояд:

«Ва бо якдигар ба низоъ барнахезед, ки нотавон шавед ва шаъну шавкат аз шумо биравад». (Анфол; 46).

Ҳамчунин Худованди меҳрубон дар ҷои дигар фармудааст:

«Монанди он касоне мабошед, ки пас аз он ки оёти равшани Худо бар онҳо ошкор шуд, пароканда гаштанд ва бо якдигар ихтилоф варзиданд, албатта барои инҳо азобе бузург хоҳад буд». (Оли Имрон; 105).

Дар охири суханронии Саидмукарам Абдулқодирзода бори дигар аз мақомотҳои дахдори Туркия ҷиҳати рондани аъзоёни наҳзат аз кишвари бародар изҳори минатдорӣ намуд.

Акрам САНГЗОДА,
АМИТ «Ховар»

 

 

НАЗДИ ОНҲО ҲИҶОБ БА УНВОНИ ПАРЧАМ АСТ…

 

Суҳбати ҷолибе доштем бо шахси соҳибмаърифат ва озодандеша, шаҳрванди Канада ҷаноби Парвизи Шаҳчароғӣ, дар мавриди сиёсат ва дин, пайдоиши решаҳои ифротгароӣ ва раҳ ёфтани андешаҳои таасубӣ ба зеҳни мардум, ки манзури хонандагони ҳафтанома мегардонем. 



Ҷаноби Парвиз Шаҳчароғӣ, хуш омадед ба Ҷумҳурии Тоҷикистон. Нахуст мехоҳам таассуроти Шуморо дар бораи Тоҷикистон бифаҳмам. Ёд дорам даҳ сол қабл аз ин ба кишвари мо ташриф оварда будед, имрӯз онро чӣ гуна мебинед?
- Воқеан дуруст мегӯед, 10 сол қабл ба Тоҷикистон омада будам. Ин даҳ соли дигар моҳшуморӣ мекардам, ки кай фурсат даст бибиҳад, ки боз ба Тоҷикистон оям. Чун тоҷикистонро порае аз сарзамини бузурги ниёгони мо медонам. Бо мардумаш ҳамеша муҳаббат меварзидам ва ҳамчунин ҳам ҳаст. Вақте аз Ванкувери Канада тавассути Франкфурти Олмон ба ҳавопаймои Сомон-Эйр нишастам, шояд барои Шумо боварнокарданист садои тоҷикиро шунида ашк дар чашмонам ҳалқа мезад, мисли ин, ки ба хонаи худ мерафтам ва бастагонамро (пайвандон) медидам.
Барои ман ва ҳамаи мо меҳанпарастон ҳавзаи фарҳангии тоҷику форс муқаддасу бузург аст. Ман бо вуҷуди он, ки бо баъзе иллатҳо Эронро тарк намуда, чанд соли ахир шаҳрвандии Канадаро пазируфтаам шунидани ҳарфи ниёгон ҳамеша хуш аст. 
Ман ба ҳайси як эронӣ гоҳо фикр мекунам, ки чаро Эрон ба ҷои дастгирии размандагони мазҳабӣ дар кишварҳои даргирсармояи худро барои рушди кишварҳои ҳамсоя ва ҳамзабонаш мисли Тоҷикистон ва Афғонистон сарф намекунад. Бубинед, ки агар сармояҳои Эрон чанд соле қабл барои пуружаҳои бузурги энергетикии Тоҷикистон равона мешуданд, имрӯз ба манфиати тамоми минтақа, ба хусус Афғонистон буд. Ин танҳо назари ман нест, балки назари кулли меҳанпарастон аст, ки бо умеди дер ё зуд ба ҳуввияти мардумӣ расидани Эронанд. 
Чаро ба ин мутмаинам? Бубинед, ки имрӯз дар ҷомеаи Эрон, ки фарҳанги қадима ва ориёи дорад ифротгароӣ кам ва шояд комилан ба назар намерасад. Он чӣ, ки Шумо мебинед ин ғолибан хушунати давлатӣ ва ҳукуматӣ аст, ки эътибори Эронро дар ҷомеаи башарӣ паст мезанад. 
- Яъне барои мардуми оддии Эрон ин эҳсос бегона аст?
- Бале, бубинед, ки имрӯз ба Эрон гардишагарони (сайёҳони) зиёде аз кишварҳои Амрико, Аврупо ва Чину Ҷопон ташриф меоранд ва ман то ҳануз нашунидаам, ки мардуми одӣ бо онҳо муомилаи дурушт дошта бошанд ё тавҳин бикунанд. Баръакс мисли мардуми Тоҷикистон хеле меҳмоннавозу таҳаммулпазиранд. 
Мехоҳам ба посухи нахустсуоли Шумо баргардам. Даҳ соли қабл, ки ба Тоҷикистон омада будам камбуди барқу газ ва мисли ин ба назар мерасид. Он рӯзҳо дар шаҳри Хуҷанд яке аз дӯстонам нақл кард, ки дар баъзе рустоҳо фасли зимистон ҳатто то ду соат барқ медиҳанд. Роҳҳо ноҳамвор ва хатарнок буданд. Ҳавопаймоҳои куҳнаи Шуравӣ парвоз мекарданд, ки хеле тарсовар буд. Имрӯз мебинам, ки фурудгоҳҳо хеле зебо ва замонавӣ шудаанд, ҳавопаймоҳо ҳама «Боинг», ки аз сервизи кишварҳои ғарб ҳеҷ фарқе надорад. 
Шаҳрсозӣ, ки ин чанд соли охир рух додааст барои ман боваркарданӣ набуд. Бо ҳамаи он сармояе, ки Эрон дорад дар Теҳрон ин қадар хиёбону иншооти нав бунёд нашудааст. Ин сохтмонҳое, ки тӯли даҳ сол Шумо бунёд кардед дар Теҳрон ба муддати чиҳил сол насохтаанд. Як масҷид, ки бо унвони «Масҷиди Мусаллои Теҳрон» маъруф аст, ки аз «Кохи Навруз»-и Шумо бештар нест, вале онро беш аз сӣ сол месозанд ва маблағи бамаротиб бештаре ҳам сарф кардаанд, вале ҳанӯз тамом нашудааст. Кохи Наврӯзро, ки ба ин зуддӣ сохтаед ва меъмории беназири он, ки ҳувияти миллӣ дорад ҳазор раҳ беҳтар аз сохтмонҳои ошуфтаиву на классик ва на мудерни Теҳроншаҳр аст, ки инро ба шумо ба ҳайси як муҳандиси сохтмон арз мекунам. Биноҳое, ки дар Душанбе дидам ҳама дар доираи санъату ҳунари миллӣ бо омезиши модерн сохта шудаанд. Кайфияти сохтан хеле арзишманд буда, асари ҳеҷ меъмории бегона ба назар намерасад. Ба лиҳози покизаигии шаҳрӣ ва рафтори иҷтимоӣ ҳамаи инҳо воқеан ҳам нишони пешрафтагист. 
-Лутф кардед…
Ман ин ҳарфҳоро на ба хотири хушоянд будан ба Шумо мегӯям. Бовар кунед ман рушди кишвари Шуморо бо даврони шоҳии Эрон муқоиса кардам ва ба баъзе дӯстони тоҷики худ гуфтам, ки ҳаргиз носипосӣ накунед. Бубинед, ки чи гуна Эрони давраи Ризошоҳи Паҳлавиро, ки обод буд, озод буд ва рӯҳияи пешрафта дошт мазҳабиён дар як лаҳза ба хоки сиёҳ нишонданд.
Ҳамин гуна афроди носипос, бо вуҷуди он, ки зиндагӣ хуб буду, мардум эҳсоси амният мекарданд дар давраи Шоҳ низ дар Эрон ба назар мерасид. Бубинед, ки мардум ҳамеша ва дар ҳама ҷо зиндагии хубтару беҳтар аз бударо мехоҳанд. Имрӯз агар дар Ванкувери Канада аз мардум суол кунед, ҳамин шикоятиро мешунавед, ки музд кам аст, шуғл нест… Дар Канада беҳтарин хадамот ба ниёзи мардум ҳамеша расидагӣ мекунад, як соати кор 12 доллар аст, вале боз ҳамин ҳарфҳоро мешунавед…
Яъне носипосӣ гоҳе метавонад ба вазъи бадтаре замина гузорад? 
- Бале. Манзури ман аз ин ҳарфҳои ин аст, ки мехоҳам мардуми тоҷикро ҳушдор диҳам: -ун иштибоҳе, ки мо солҳо панҷоҳуми қарни гузашта кардем, шумо накунед. Ҳамаи ин мушкилоти иҷтимоӣ ҳал шуданист. Нагузоред, ки аз ин вазъ муллову диндорони шумо истифода баранд. Инҳо, ки сари қудрат омаданд на танҳо мол, балки илму фарҳанг, мактаб, зеҳн, андеша, имон ва виҷдони шумо ва ҳатто шодиву хурсандии шуморо ҳам хоҳанд дуздид… 
Вале барои ман ин чиз шигифтовар аст, ки ҳанӯз даҳ сол қабл вақте бо мардуми шумо суҳбат доштам исми онҳо бештар тоҷикии ориёӣ буд. Имрӯз вақте дар ҷодаҳо бо ронандагони ҷавон токсӣ, ки беш аз 20-22 сола нестанд, суҳбат мекунам исми ҳамашон арабӣ аст. Шояд ибтидо ба назар расад, ки ин ҳеҷ айб надорад. Аммо… Ба фарзанд гузоштани номи бегонаи арабӣ ва ор кардан аз исми зебо ва пурмаънои тоҷикӣ худ нишонаи мазҳабӣ будани андеша ва афкори волидайн аст, ки хатар дорад. 
Шумо имрӯз як испонӣ ё инглисро намебинед, ки ба фарзандаш номи миллати бегона, мисли туркӣ, арабӣ ё олмониро гузорад ва ё ҳадди ақал ин амал сартосарӣ нест. Форсҳо ягона мардуманд, ки таърих, фарҳанг ва кеши онҳо бо номашон рабте надорад. Имрӯз вақте, ки мо дар аврупо номамонро мегирем моро бо араб яке мебинанд, яъне фарқ намегузоранд. Ин яке аз нишона ва намунаҳост, ки аз мазҳаби шудани зеҳни мардум дарак медиҳад.
-Имрӯз дар Тоҷикистон феҳристи номҳои тоҷикӣ тартиб дода шудааст, ки бояд шаҳрвандон ҳангоми номгузорӣ аз он истифода кунанд…
- Ин ба унвони ҳимоя аз арзишҳои миллӣ ва муқобила бо бегонагароӣ хеле хуб аст
-Хуб, ба унвони дигар нишонаҳо чӣ далел доред?
- Нишонаи дигар давлатгурезӣ аст. Чизе, ки дар Эрон рух дода буд, яъне ҷудоии байни давлат ва ҷомеа-миллат… Имрӯз бояд ба хеле нигарон буд, ки азҳоб ва ҳаракати диниву мазҳабӣ бо таблиғоти нарм байни мардум ва давлат ҷудоӣ наандозанд. Бубинед, таълимоти онҳо ҳарчанд хилофи сохти демократӣ аст, онҳо бештар аз демократия ва озодиҳои ҳуқуқи инсон ҳарф мезананд, мардумро фирефта мекунанд. Имрӯз мушкили Тоҷикистон демократия нест. Қувваҳои радикал мехоҳанд бо истифода аз демократия ва боварии мазҳабии мардуми тоҷик сари қудрат биёянд ва мутмаин бошед, ки баъд аз як моҳи қудрати онҳо дигар нишоне аз демократия нахоҳад монд. 
Сохти демократӣ низ бо ҳамаи хубиҳош баъзе мушкилоти ҷиддӣ дорад. Имрӯз дар Канада ва ё як кишвари дигари аврупоӣ онҳоеро, ки ба ДОИШ ҳамроҳ шудаву, даст ба қатлу куштор задаанд, аз Сурияву Ироқ бозмегардонанд ва гоҳе мешавад, ки як ҳимоятгари варзида онҳоро аз додгоҳ озод мекунад ва боз пайи ҳамун кори наҳсашон мераванд. 
Нагузоред, ки мисли Эрон мардумро бо ҳамаи он, ки донишманду соҳибилм буданд, гумроҳ кунанд. Беш аз чиҳил сол аст, ки аз ун демократияи ваъдашуда танҳо зоҳир боқӣ мондааст… 
-Бале, ҳамин сохтори демократӣ боиси сари қудрат омадани шахсиятҳое мисли Мусолинӣ ва Ҳитлер дар ҷомеаи пешрафтае мисли аврупо гардид… Суоли дигари ман ин аст, ки сохти давлати моро ба унвони дунявӣ ва секулярӣ мешиносанд. Яъне мо ин мувозинатро ҳамеша нигаҳ медорем, ки дин аз давлат ҷудо бошад. Назари Шумо дар ин маврид?
- Роҳи интихобкардаи Шумо сад дар сад дуруст аст. Ин бузургтарин арзиш аст, ки дар баъзе ҳолатҳо дар шароити Тоҷикистон аз сохти демократӣ афзалиятҳои бештаре дорад. Дар кишварҳои Ховар бояд дин ҳеҷ гоҳ ба умури давлат ва ҳукумат дахолат накунад. Ин на танҳо назари ман, балки назари бузургони андеша аст, ки ҳамеша таъкид мекунанд. Агар мо ба дарозои таърихи худ назар андозем, ҳатто беш аз ду ҳазор сол қабл, ки подшоҳони мо аз мафҳуми демократия огоҳ набуданд, ҷудо будани динро аз умури давлатӣ ба хубӣ эҳсос мекарданд. Ҳамин раводорӣ, ки дар сарзамини бостонии мо динҳо паҳлуи ҳамдигар бо муросову оштӣ қарор доштанд, гувоҳи ин аст. Агар давлат динӣ мебуд яҳудиён ҳанӯз дар давлати Куруш ба сарзамини мо роҳ намеёфтанд ва ба осоиш зиндагӣ намекарданд. Худи Куруши бузург яке аз маъруфтарин секулярҳо дар замонаш буд. Агар ин тавр намебуд, вақте Куруши Кабир ба Бобул ворид мешуд, худои онҳо Мардукро ситоиш намекард ва эҳтиром намегузошт. Дар давлати ӯ бобулиён бо дини худ, яҳудиён бо дини худ ва форсҳо бо дини худ буданд ва ӯ ҳамаи инро гиромӣ медошт. Ҳатто дини Зардуштиро, ки аксарияти мардум ба он эътиқод доштанд намегузоштанд, ки бар дигар динҳо ғолиб бошад, бартарият дошта бошад. Пас ин идеяи ҷудоии дин аз давлат дар фарҳанги ниёгони мо ҳамеша будааст. Пешвои муаззами Шумо-Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон вориси Куруши Кабир аст, ки ба қадри ин арзишҳои бунёдӣ мерасад.
Шояд ҳамин ҳуввияти фарҳангӣ аст, ки имрӯз мардуми эронӣ даст ба тазоҳурот мезананд. Мехоҳам қиссаеро ба Шумо нақл кунам. Чанде қабл ҳангоми Наврӯз дар Эрон будам. Ба руфтагаре (фаррош), ки ҳар субҳ роҳ мерӯфт ба хотири ҷашни Наврӯз чизе туҳфа кардам. – Чи рӯзи баде расидааст, -мегуфт бо таассуф руфтагар. Чӣ шуд? -суол кардам аз ӯ. Сар такон медод ва мегуфт, ки рӯзе нест, ки даруни ин ашғол (партов) чанд китоби мазҳабиеро пайдо накунам. Чун рӯфтагар мӯйсафеди мутаассибе буд чизе нагуфтам, вале андеша кардам, ки бубин кор то куҷо расидааст. Бо вуҷуди он, ки шабакаҳои телевизиони давлатӣ аз субҳ то шом бо охундҳои худ таблиғи дину мазҳаб мекунанд, мардум китоби эшонро дар партовгоҳҳо меафкананд. 
Чаро ин тавр шуд? Ҷомеаи имрӯз ҷомеаи сад соли пешин нест. Мардум гуфтор рафтори рӯҳониёнро муқоиса мекунанд ва ба хулоса меоянд. 
-Пас чӣ омилҳо сабаб гардид, ки ҳукумати шоҳӣ сарнагун шуд?
- Яке аз мушкилии ҳукумати шоҳӣ дар он буд, ки хондану таҳқиқи рисолаҳои динӣ дар ҷомеа мамнуъ буд. Касе намедонист, ки роҳбарони инқилобӣ дар китобҳояшон чӣ навишта буданд. Касе намедонист, ки аввалин шахси мухолифи ҳаққӣ райъи занон дар интихобот онҳоянд. Охундҳо ба майдон фурӯ рехтанд, давлат онҳоро саркӯб кард, вале асли аъмоли эшонро ошкор накард. Мардум чун аз назару андешаҳои аслии онҳо огоҳ набуданд, фиреб хӯрданд. Олимон ва сиёсатмадорони Шумо бояд гуфта ва навиштаҳои мутаассибони диниро таҳқиқ ва ташреҳ кунанд ва ба гӯши мардум бирасонанд, то ҷомеа аз таҳвину хатари эшон огоҳ бошад. Бубинед, ки имрӯз дар Афғонистон на амният аст, на оромӣ ва на озодӣ. Таассуб то ҷое кашидааст, ки бонуи бегуноҳеро мисли Фархунда бо иттиҳоми ҳарфи беҳудае ваҳшиёна сангсор карданд.
Манзури ман ин аст, ки ба ҳарфҳои зоҳирии ашхосе мисли Кабирӣ ва ҳизби ӯ фирефта нашавед. Вақте аз Ҳумайнӣ пурсиданд, ки ҷомеаи исломӣ чӣ гуна мешавад, посух дод, ки мисли Фаронса. Пурсиданд, ки озодии исломӣ чист, гуфт, ҳама озоданд ва ҳатто коммунистон. Вале вақте, ки вориди Эрон шуданд нахустин коре, ки даст заданд куштори комунистон ва дигарандешон буд. Зарфи чанд ҳафта танҳо ҷавононе, ки синнашон зери 30 буд беш аз чаҳор ҳазор нафар дар зиндонҳо ба дор кашида шуданд. Ҳатто беморонеро, ки ба по намеистоданд аз дасташон мебардоштанд то сарашон ба ҳалқаи дор расад. Ин гуфтаҳои тахайюлии ман нест, балки ҳар яки ин санад, аксҳо ва филмҳо дорад. Ман ҳанӯз дар бораи қатли нахустин вазири зан, ки вазири фарҳанг буд, сарфармондеҳу афсарони артиш, ки сарсупурдаи Ватан буданд ва онҳое, ки бенишон нопадид шуданд чизе нагуфтаам. Инро занони мо намедонистанд. Вақте сӯи хиёбон раҳпаймоӣ мерафтанд ва нидои «Дуруд ба Ҳумайнӣ» мезаданд рӯсариву ҳиҷоб надоштанд ва касе аз охундҳо намегуфт, ки аввал рӯсари кун баъд ба тазоҳуроти мо ҳамроҳ шав. Аммо Ҳумайнӣ, ки ба Ватан баргашт рафтанд ба дидораш, гуфтанд ҳар кас, ки ҳиҷоб надорад роҳ надиҳед ва муҷозот кунед. 
Имрӯз, ки Кабирӣ ва атрофиёни ӯ ҳарфи зебо мезананд, чун ба қудрат расанд аз охундҳову толибон ҳеҷ фарқе нахоҳанд дошт. Дар ислом истилоҳе ҳаст бо унвони «тақия». Инҳо тақия мекарданд, ки маънии он то замоне, ки сари қудрат нестӣ нияти аслии худро пинҳон дор. Яъне дурӯғ гуфтану фиреб карданро фатво дода буданд. Шумо нагузоред, ки онҳо дар Тоҷикистон низ тақия кунанд. Нагузоред, ки нияти аслии онҳо аз назари мардум пинҳон монад. 
Агар чаҳор нафари онҳоро ба телевизион даъват бикунеду як рӯзноманигори қавии забондон суол диҳад, ки Бобои мулло оё чаҳор зан гирифтан дар ислом дуруст аст? Оё дуруст аст, ки духтарон дар мактабу донишгоҳҳо таҳсил накунанд? Оё дуруст аст, ки духтари ноболиғро ба шавҳар диҳанд? Метавонад, ки инкор кунад? На! Болотар аз ними ҷамъияти Тоҷикистон, яъне беш аз чаҳори миллион зан аст ва вақте хостаҳои аслии онҳоро фаҳмиданд, бовар дорам, ки ҳатман ба даҳонашон мезананд. 
-Боз кадом кори муассиреро бояд анҷом диҳем, ки ифротиён дар ҷомеа нуфуз пайдо накунанд?
- Шумо дидед, ки як рӯҳонӣ бо кори манфиатворе дар ҷомеа даст зада бошад? Аввалин коре, ки бояд карда шавад онҳоро аз манобеи молиашон ҷудо бикунед. Бояд ҳамеша пайгирӣ шавад, ки пул барои онҳо аз куҷо меояд. Бубинед, ки имрӯз мову шумо агар мехоҳем, ки коре бикунем душвории маблағгузорӣ пеш меояд, вале дар Аврупо дар ихтиёри Кабирӣ садҳо ҳазор евро гузошта шудааст. Имрӯз чаро як нафар коргар барои пайдо кардани ғизо мушкилӣ мекашад, вале инҳо, ки ҳеҷ ҷо кор намекунанд имкон доранд, ки ҳар сол барои ҳаҷ раванд? Чаро ки бозориёну мардуми мутаассиб, ки бехудона аз думболашон медаванд, эшонро аз лиҳози пул таъмин мекунанд. Аз таассубу бесаводии мардум аст, ки худашон дар тиҳидастиву бечорагӣ қарор доранд, вале аз ҳисобашон мулло ду се зан дораду зиндагии хонаводагиаш аз ҳама имконот бархӯрдор аст. Худашон намедонанд, ки ин эътиқоду муҳаббати кӯр-кӯронаашон рӯзе ба сарашон бало меорад. 
Хуб ин, ки мақомоти қудратӣ ифротиён ва террористонро пайгирӣ ва ҳабс мекунад, ҳанӯз мисли даравидани рӯи алаф аст. Яъне буридани як гиёҳи ҳарза, ки ҳанӯз решааш дар замин пинҳон аст. Сохторҳои амниятӣ вазифаи худашонро анҷом медиҳанд, ки дуруст аст, яъне ҷомеаро безарар мегардонанд. Вале зери ин реша бояд тамоми риштаҳои давлатӣ ва ҷомеаи шаҳрвандӣ кор кунанд, то ин гиёҳи мурдор дигар сабз нашавад. 
Дар ҳеҷ ҷои Қуръон ҳарфе дар мавриди ҳиҷоб нест. Агар касе мехоҳад, ки дар ин маънӣ ба Қуръон истинод кунад, наметавонад далеле пайдо кунад. Ҳиҷобро ифротиён оварданд, чунки абзори контроли мардум аст. Ман аз чанд охунди шинохта суол кардам, ки оё дар Қуръон ояте ҳаст, ки ҳиҷоб гирифтанро барои бонувон ҳатмӣ шуморад? Ҳама инкор мекарданд, вале идао мекарданд, ки гарчӣ далели нақлӣ надорад, ҳароина ақлӣ аст. Яъне гарчанде, ки дар китобҳо зикраш нарафтааст, инҳо ба «ақл» дарёфтаанд, ки беҳтарин василаи контрол аст. 
Ҳиҷоб барои ифротиён мисли парчам аст. Чун парчамашон аз даст рафт дигар қудратро ҳам аз даст медиҳанд. 
- Ҳарфҳои Шумо дар боби парчам ва ҳиҷоб, воқеан ҳам ҷолиб буд…
- Бубинед, ки агар ин ҷо сад зани саркушода муқобили як зани ҳиҷобдор қарор бигирад, занҳои саркушода дарҳол бо эҳсоси хатар худро ҷамъ мекунанд. Чун, ки афкори онҳо ифротӣ нест ва мағзашон олуда нашудааст. Вале зани ҳиҷобдор агар касе ташхис диҳад, ки занҳои саркушода мурдору муртаданд омода аст, ки ҳамаи инҳоро пора-пора бикунад. Дар сари ӯ ҳамеша ин андеша ҳаст, ки ман бартарам, ҷойгоҳам назди Худо болотар аст ва ҳақ дорам, ки ҳамаи мардумро довар бошам. Ислом чун ба сиёсат омехт аз намодҳое мисли таблиғу таҳоҷум иборат хоҳад буд, ки пайравони худро аз дигарон тафовут медиҳад. 
Вақте мо динро ба унвони як мавзӯи фардӣ нигоҳ мекунем, ниёзе ба тазоҳур надорем. Ман метавонам бо ҳар дину оине, ки дорам равам дар хона намоз гузорам ва бо Худои худ бо оромиш ниёиш кунам. Вале исломи радикалӣ мехоҳад қудрати худашро нишон бидиҳад. Фаразан дар Истамбули Туркия, ки аслан на кишвари аврупоисту на осиёист, масҷидҳои зиёде ҳаст. Аммо теъдоде аз мусалмонон ба ҷои он, ки бираванд дар масҷид намоз гузоранд, бештари вақт дар сари роҳу хиёбонҳо ин корро анҷом медиҳанд. Чаро? Мехоҳанд қудрати худро ба намоиш бигзоранд, мехоҳанд ки заҳри чашм бигиранд, дар дили мардум тарсу ваҳшат эҷод мекунанд, то дар онҳо эҳсоси озодӣ набошад, ҳарфи дилашонро гуфта натавонанд. 
-Чаро вақте, ки бо теъдоде аз ин диндорони мутаассиб дар шабакаҳои иҷтимоӣ баҳс мекунӣ, дарҳол бо ҳарфи дурушт ва алфози қабеҳ посух медиҳанд?
- Усули баҳси инҳо ҳамин аст. Тавре, ки дар боло гуфтам онҳо ҳеҷ баҳсро қабул надоранд. Аслан ба дин ҳам эътиқод надоранд ва онро ба ҳайси як абзори зиндагӣ истифода мекунанд. Дар байни мусалмонони одӣ мардуми поке низ ҳастанд, ки ҳатто мӯреро озор намедиҳанд. Ба зиндаги ва эътиқоди касе ҳам кор надоранд. Вале ифротиҳо бо ин ҳама дигаронро наҷасу муртад эълон доштаанд, омодаанд, ки даст ба куштору қатл зананд. 
Чаро мо мисли онҳо ба дуруштиву лафзи қабеҳ баҳс намекунем. Мисли онҳо таҳдид ба қатлу сар задан намекунем. Чунки касеро ва ҳатто ҷонвар ва ё дарахтеро ба хотири зинда буданаш озор надодан ҷузъе аз омӯзаҳои куҳани фарҳанги ниёгонамон будааст. Ба хотири ин, ки зерсохти фикрии мардуми тоҷик, ҳофизаи таърихии он аз азал гиромӣ ва пок доштани чаҳор унсур обу хоку боду оташ аст. Чӣ ҷои баҳс, ки инсон ва ё ҷонвареро озор диҳад? Хӯи меҳрубонӣ ҳазорсолаҳо дар хуни мардуми тоҷик парвариш ёфтааст. Бубинед, ки теъдоди ҳамаи ифротгароён дар Тоҷикистон як фисад ҳам беш нест. Онҳо ҳам, ки мағзашон шустушӯ шудааст ва дигар аслу насаби худро фаромӯш кардаанд, дигар тоҷик нестанд, балки як ваҳобиву салафиву таҳрирӣ ҳастанд. 
- Пас барои шустушӯи мағзӣ нашудани ҷавонон бояд чӣ кард? 
- Барои ҷомеа бештар ун касоне хатарноканд, ки аз кӯдакӣ шустушӯи мағзӣ мешаванд. Чаро аксари интиҳориёни афғон мардуми пушту ҳастанд? Чаро, ки онҳоро аз хурдӣ дар мадрасаю таълимгоҳҳо ба ин кор омода мекунанд. Чаро як марди бузургсол аз ин фирқа даст ба интиҳор намезанад, вале ҷавононро ба ин кор раҳнамоӣ мекунад? Чаро ки бовар надорад, ки худро тарконаду муъҷиби куштори чанд одами бегуноҳ шавад, биҳишт меравад. Ин корро танҳо ба хотири сарвату қудрат мекунад. Толибон дар Афғонистон пойгоҳҳо доранд, ки дар онҳо кӯдаконро аз хурдсолӣ ба террор таълим медиҳанд. Ҳатто дар Сурия ҷангиёни ДОИШ курдону эзидиҳоро мекуштанд ва кӯдакони онҳоро дуздида дар ӯрдугоҳҳо бомба бастану сар задану кушторро меомӯхтанд. Дар мағзи онҳо хушунату бадбиниро нисбати дигарон ҷо мекарданд. 
- Сипос барои як суҳбати фарогир ва самимӣ. 
- Банда низ сипосгузорам, ки як имкони мусоид барои баёни назару андешаҳоям фароҳам овардед.

Суҳбатнигор Бахтиёр Ҳамдам

ФАРАЖ
№39 (617) 
26.09.2018


ДЛЯ НИХ ХИДЖАБ ПРИРАВНИВАЕТСЯ К ФЛАГУ

 

Представляем вниманию читателей интересный диалог с высокообразованным и свободомыслящим человеком, гражданином Канады Парвизом Шабчароги о политике и религии, появлении корней экстремизма и проникновении фанатических идей в мысли людей.



- Господин Шабчароги, добро пожаловать в республику Таджикистан. Вначале хотелось бы узнать ваши впечатления о Таджикистане. Помнится, 10 лет назад вы также приезжали в нашу страну, какой видите её сегодня?
- Действительно, я 10 лет назад приезжал в Таджикистан. Все эти годы я считал месяцы, чтобы вновь приехать в Таджикистан. Поскольку я считаю Таджикистан частицей великой земли наших предков. Я испытываю любовь к его народу, и это действительно так. Я летал из канадского Ванкувера через Франкфурт Германии и пересаживался на самолёт «Сомон Эйр», вероятно, вы не поверите, когда слышал таджикскую речь, у меня на глазах наворачивались слёзы, словно я попадал в свой дом и видел родных.
Для меня и всех патриотов область культуры всех таджиков и персов всегда священна и величественна. Хотя я по некоторым причинам покинул Иран и в последние несколько лет я гражданин Канады, для меня всегда приятно слышать речь своих предков.
Я, как иранец, иногда думаю, почему Иран поддерживает религиозных боевиков в горячих точках вместо того, чтобы направить свой капитал на развитие соседних стран, имеющих один язык, таких, как Таджикистан?
Сами посудите, если бы несколько лет назад инвестиции Ирана были бы направлены на крупные энергетические проекты Таджикистана, то это было бы на пользу всего региона, особенно Афганистана. Это не только моё мнение, это точка зрения большинства патриотов, которые надеются, что рано или поздно народ Ирана достигнет идентичности.
Почему я уверен? Смотрите, сегодня в иранском обществе, которому присуща древняя арийская культура, экстремизм почти не наблюдается. То, что вы видите, - государственное и правительственное мракобесие, которое снижает авторитет Ирана на международной арене.
- То есть, простому народу Ирана чужды эти чувства?
- Да, смотрите, сегодня Иран посещает большое количество туристов из стран Америки, Европы, из Китая и Японии, и я до сих пор не слышал, чтобы простой народ обошёлся с ними грубо или оскорбил их. Напротив, как и народ Таджикистана, они гостеприимны и толерантны.
Хочу вернуться к Вашему первому вопросу. Десять лет назад, когда я приезжал в Таджикистан, здесь ощущалась нехватка электричества, газа и тому подобное. В те дни в Худжанде один из моих друзей рассказал мне, что в некоторых регионах в зимний период подавали электричество два часа в сутки. Летали старые советские самолёты, что вызывало опасение. Сегодня я вижу новые современные аэропорты, самолёты «Боинг», что не отличается от сервиса западных стран.
Ваше градостроительство последних лет не является для меня диковинкой. При всём том капитале, которым владеет Иран, в Тегеране не построено такое количество проспектов и парков. Те объекты, которые вы возвели за 10 лет, в Тегеране не возвели бы и за 40 лет. Одна мечеть, которая знаменита под названием «МасчидиМасаалоиТехрон», по размерам не больше вашего «Кохи Навруз», однако её строят больше 30 лет, затратили на её строительство в несколько раз больше средств, до сих пор её не построили. «Кохи Навруз», который вы построили несколько лет назад, имеет уникальную архитектуру, имеющую национальный колорит, он в несколько раз превосходит классические и модерновые строения Тегерана, это я заявляю как инженер-строитель. Все здания, которые я видел в Душанбе, возведены в национальном стиле с элементами модерна. Качество строительства довольно высокое и незаметно влияние посторонней архитектуры. Чистота улиц и поведение людей свидетельствует о прогрессе.
- Вы очень любезны.
- Я это говорю не для того, чтобы говорить вам любезности. Поверьте, я сравнил ваш прогресс с периодом правления шаха Ирана и сказал своим таджикским друзьям, чтобы они не были неблагодарными. Сравните, Иран периода РизашахаПахлави, который был благоустроен, свободен, был носителем прогрессивных идей, и теперь, когда религиозные фанатики в один момент превратили его в пыль и прах.
Такие неблагодарные люди встречались и в период правления шаха, несмотря на то, что жизнь была стабильной, люди чувствовали себя в безопасности. Смотрите, люди всегда и везде хотят жить лучше, чем живут сейчас. Сегодня в канадском Ванкувере, если спросить у людей, то услышите те же жалобы: нет денег, нет работы. В Канаде за 1 рабочий час платят 12 долларов, но всё равно услышите эти же слова.
- То есть, недовольство может ухудшить ситуацию?
- Да. Суть моих слов заключается в том, что я хочу предупредить таджикский народ: не повторяйте нашу ошибку, которую мы совершили в пятидесятые годы прошлого века. Все социальные проблемы решаемы. Не позволяйте, чтобы ваши муллы и религиозные деятели воспользовались ситуацией. Если они придут к власти, они отберут у вас не только ваше имущество, но и науку, культуру, школы, ваш интеллект, мысли, убеждения, совесть и даже ваши радости.
Но меня беспокоит другое: ещё 10 лет назад, когда я беседовал с вашими людьми, у них были таджикские, арийские имена. Сегодня, когда я беседую с молодыми водителями такси, которым не больше 20-22 лет, я замечаю, что у них арабские имена. Может, они возвращаются к истокам, в этом нет вины. Однако когда ребенку присваивают чуждое арабское имя и стыдятся красивого многозначного таджикского имени, то это уже признак религиозных убеждений родителей, что уже само по себе опасно.
Сегодня вы не встретите испанца или англичанина, который присвоил бы своему ребёнку чуждое ему имя, например, турецкое, арабское или немецкое, во всяком случае, это явление не распространено. Персы - это единственный народ, у которого имя не связано с историей, культурой и вероисповеданием. Сегодня, когда в Европе мы представляемся, нас путают с арабами. Это один из признаков религиозности таджикского народа.
- Сегодня в Таджикистане составлен список таджикских имён, который граждане должны использовать при присвоении имён.
- Это прекрасное средство для охраны национальных ценностей и от чуждой культуры.
- Хорошо, какие у вас аргументы в пользу других признаков?
- Другой признак – это уход от государственности. То, что произошло в Иране, то есть раскол между государством и обществом - нацией. Сегодня надо быть бдительными, чтобы религиозные партии и движения своей «мягкой» пропагандой не внесли раскол между народом и государством. Судите сами, их учение противоречит демократическому строю, они больше всего говорят о демократии, свободе и правах человека, обманывают народ. Сегодня проблема Таджикистана – это не демократия. Радикальные силы хотят использовать демократию и религиозность таджикского народа, чтобы прийти к власти, будьте уверены: через месяц от демократии у них не останется и следа.
Демократический строй при всех своих достоинствах имеет некоторые серьёзные проблемы. Сегодня в Канаде или европейских странах возвращают из Сирии или Ирака тех, кто примкнул к ИГИЛ, занимался там убийствами и грабежами, иногда случается так, что известный адвокат добивается их освобождения из-под стражи, и те возвращаются к своим злодеяниям.
Не позволяйте затуманить вам мозги, как это сделали в Иране, несмотря на то, что там были образованные и просвещённые люди. Вот уже более сорока лет от той обещанной демократии остался только мираж...
- Да, благодаря демократическому строю такие личности, как Гитлер и Муссолини пришли к власти в прогрессивном европейском обществе. Мой вопрос несколько другой: построение нашего государства знают как светское и секулярное. То есть, мы всегда сохраняем этот баланс: религия отделена от государства. Что вы думаете по этому поводу?
- Выбранный вами путь абсолютно правильный. Это величайшая ценность, которая в некоторых случаях в условиях Таджикистана имеет больше преимуществ перед демократией. В странах Востока религия не должна ни в коем случае вмешиваться в дела государства и правительства. Это не только моё мнение, это точка зрения великих мыслителей, которые всегда подчёркивали это. Если оглянуться на свою историю, то можно заметить, что даже две тысячи лет назад наши шахи, которые не знали о термине «демократия», прекрасно чувствовали, что религию необходимо отделить от государственных дел. То, что на нашей древней земле религии прекрасно уживались рядом друг с другом, свидетельствует об этом. Если бы государство было религиозным, иудеи ещё во времена правления шаха Кира не прибыли бы на нашу землю и не жили бы мирно. Сам шах Кир Великий в своё время был известнейшим секуляристом (светским гуманистом). Если бы это было не так, то когда Кир Великий вошёл в Вавилон, он не стал бы поклоняться их богу Мардуку и не воздал бы ему почести. В его государстве вавилоняне поклонялись своему богу, иудеи - своему, персы имели свою религию, и Кир Великий признавал их всех. Даже религии Заратустры, которую исповедало большинство населения, не позволяли преобладать над другими религиями. Следовательно, идея отделения религии от государства всегда существовала в нашей религии. Ваш Лидер, Президент Республики Таджикистан Эмомали Рахмон является потомком Кира Великого, потому что он по достоинству оценивает созидательные ценности.
Вероятно, это культурная особенность способствует тому, что иранский народ прибегает к экстремизму. Хочу рассказать вам одну историю. Не так давно я был в Иране во время празднования Навруза. Я подарил что-то дворнику, который каждое утро подметал дорогу. «Что за времена наступили?» – с сожалением сказал дворник. «Что случилось?» - спросил я. Он покачал головой и сказал, что нет дня, чтобы он среди мусора не нашёл религиозные книги. Поскольку дворник был фанатиком, я ничего не сказал ему, а сам задумался: до чего дошло. Несмотря на то, что государственные телевизионные каналы с утра до вечера при помощи своих ахундов пропагандируют религию, народ выкидывает религиозные книги на мусорные свалки.
Почему так случилось? Сегодняшнее общество — это не то общество, которое было сто лет назад. Народ сравнивает поведение священнослужителей и делает для себя заключение.
- Какие факторы способствовали тому, что шахское правление было свергнуто?
- Одна из проблем шахского правительства была в том, что в обществе было запрещено читать и исследовать религиозные трактаты. Никто не знал, что написали революционные руководители в своих книгах. Никто не знал, что первыми против них выступили женщины. Ахунды вышли на улицы, государство их подавило, но оно не выявило истинную подоплёку их поступка. Народ был обманут, поскольку не знал их истинных целей. Ваши учёные и политики должны исследовать и комментировать всё, что написали религиозные фанатики, и довести до народа, чтобы народ знал об их угрозах. Смотрите, сегодня в Афганистане нет ни безопасности, ни спокойствия, ни свободы. Фанатизм дошёл до того, что по беспричинному обвинению зверски побили камнями невиновную женщину по имени Фархунда.
Я хочу сказать: не поддавайтесь на показушные слова таких людей, как Кабири. Когда у Хомейни спросили, какое должно быть исламское общество, он ответил: «Как во Франции». Когда спросили, что такое исламская свобода, он ответил: «Все свободны, даже коммунисты». Но когда они вошли в Иран, то первым делом убили коммунистов и других инакомыслящих. За несколько недель только 4 тысячи молодых людей до тридцати лет были повешены в тюрьмах. Даже больных, которые не стояли на ногах, поднимали за руки, чтобы их головы достигали виселицы. Это не плод моего воображения, по всем этим фактам имеются документы, фотографии и фильмы. Я ещё ничего не сказал о казни первой женщины – министра культуры, главнокомандующего и офицеров армии, которые сложили головы за родину, о тех, кто пропал без вести. Об этом не знали наши женщины. Когда они приходили к проспектам и кричали: «Приветствуем, Хомейни!», у них не было платков и хиджаба, никто из ахундов не сказал им: «Сначала накройте голову, потом присоединяйтесь к нашей демонстрации». Но когда Хомейни вошёл в Иран, и женщины пришли к нему на приём, он сказал: «У кого нет хиджаба, не пускайте ко мне, накажите их».
Сегодня Кабири и его окружение говорят красивые слова, но как только придут к власти, ничем не будут отличаться от ахундов и талибов. В исламе есть термин под названием «такия». Он означает, что «пока ты не у власти, скрывай свои истинные намерения». То есть, дозволено обманывать и лгать. Не позволяйте, чтобы они в Таджикистане осуществили «такия». Не позволяйте, чтобы их истинные намерения были скрыты от народа
Если пригласить четверых из них на телевидение, и если журналист задаст им вопрос: «Бобоимулло, разве правильно по исламу иметь четырёх жён, разве правильно, чтобы наши девочки и девушки не учились в школах и вузах, разве правильно выдавать замуж несовершеннолетнюю девушку?» Могут они всё это отрицать? Нет! Более того, большая часть общества Таджикистана, то есть более 4-х миллионов женщин, когда поймут их истинные цели, я уверен, обязательно закроют им рты.
- Что ещё нужно сделать, чтобы экстремисты не набирали вес в обществе?
- Вы когда-нибудь видели, чтобы религиозный деятель сделал что-то полезное для общества? Первое, что нужно сделать, это отделить их от источников финансирования. Надо всегда отслеживать, откуда к ним поступают деньги. Мы с вами, когда хотим затеять какое-то дело, сталкиваемся с финансовыми проблемами, но в Европе в распоряжении Кабири находятся сотни тысяч евро. Почему простой рабочий не может найти деньги на пропитание, но эти нигде не работают, а каждый год имеют возможность ездить в хадж? Потому что они обеспечивают финансами тех фанатиков, которые безропотно подчиняются им и ходят за ними. Это всё от неграмотности и фанатизма тех людей, которые сами живут в нужде, но за их счёт мулла имеет трёх жён, а его семейство пользуется всеми благами жизни. Сами не понимают, что их слепой фанатизм когда-нибудь навлечёт беду и на их голову.
Это хорошо, что силовые структуры выявляют и арестовывают экстремистов и террористов, но это больше напоминает косьбу травы. То есть, они срезают стебель, корни которого запрятаны глубоко под землёй. Службы безопасности выполняют свою работу, и это правильно, потому что они очищают общество. Но для того, чтобы выявить все эти подземные корни, должны работать все государственные органы и гражданское общество, с тем, чтобы эта смертоносная трава больше не выросла.
Нигде в Коране не сказано в отношении хиджаба. Если кто-то хочет сослаться в этом отношении на Коран, не сможет найти ни одного доказательства. Хиджаб принесли экстремисты, потому что это инструмент контроля над народом. Я спросил у нескольких именитых ахундов: «Разве в Коране есть аят, который обязывает женщин носить хиджабы?» Все они отрицали, но заявляли, что, хотя нет повествовательного доказательства, но это постигается разумом. То есть, хотя в книгах не отмечено, они своим «разумом» постигли это, что является лучшим средством контроля.
Хиджаб для экстремистов является флагом. Как только они потеряют флаг, то утратят и власть.
- Вы интересно рассказали о флаге и хиджабе…
- Смотрите, если сто женщин без платков выступят против одной женщины в хиджабе, то у женщин без платков появится чувство тревоги. Потому что их поведение не экстремистское, их сущность не загрязнена. Но если женщине в хиджабе кто-то скажет, что женщины без платка – поганые и отверженные, она готова разорвать их на части. В её голове засела идея - «я выше, моё место возле Всевышнего, я имею право судить людей». Если ислам смешается с политикой, то он будет состоять из пропаганды и насилия, что позволит быстро отличить последователей.
Когда мы рассматриваем религию в качестве индивидуальной темы, то у нас нет нужды демонстрировать это. Я могу исповедовать религию, читать дома молитву и спокойно общаться с Всевышним. Но радикальный ислам хочет показать свою силу. Например, в Стамбуле - столице Турции, которая является ни азиатской, ни европейской страной, существует много мечетей. Но большинство мусульман вместо того, чтобы пойти в мечеть и прочесть там намаз, делает это прямо на улицах и проспектах. Почему? Потому что они выставляют себя напоказ, хотят внести сумятицу, посеять в сердце народа страх и ужас, чтобы у народа не было ощущения свободы, народ не мог высказать свои мысли.
- Почему, когда споришь с некоторыми религиозными фанатиками в социальных сетях, они сразу отвечают бранными словами?
- Это их метод спора. Как я говорил выше, они не воспринимают спор. У них нет истинной веры, они используют религию как жизненный инструмент. Среди простых мусульман есть чистые люди, которые не обидят даже муху. Им нет дела до жизни и убеждений других. Но экстремисты объявили всех остальных нечистыми и погаными, заявили, что готовы всех казнить.
Почему мы не спорим, как они, бранными словами? Не угрожаем казнью, как они. Потому что непричинение боли, будь то животное или дерево, поскольку они живые существа, является частью нашей древней культуры. Поскольку в подсознании таджикского народа лежит сохранение четырёх элементов – воды, земли, воздуха и огня. Характер доброжелательства тысячелетиями воспитывался в крови таджикского народа. Судите сами, количество экстремистов в Таджикистане составляет не больше одного процента. Те, кому «промыли» мозги, кто забыл своё имя и фамилию, – больше не таджики, они ваххабиты, салафиты и тахрировцы.
- Что нужно сделать, чтобы молодёжи не «промывали» мозги?
- Для общества представляют опасность те, кому с детства «промыли» мозги. Почему большинство афганских боевиков – это пуштуны? Потому что их с детства обучают в медресе и учебных центрах. Почему взрослый человек не примкнёт к боевикам, но молодёжь легко вовлекают в это дело? Потому что умудрённый опытом жизни человек не поверит, что если подорвёт себя и станет виновником гибели многих невинных людей, то попадёт в рай. Это делают только ради капитала и власти. Талибы имеют в Афганистане базы, где обучают с детства терроризму. Даже в Сирии боевики ИГИЛ убивали курдов и выходцев из Йезда (один из наиболее древних городов Ирана и центр одноимённой провинции), похищали их детей, затем обучали их привязывать к себе бомбу, отрезать головы и убивать. В них воспитывали ненависть по отношению к другим.
- Благодарю за всеохватывающую и искреннюю беседу.
- Я тоже благодарю, что предоставили мне возможность выразить свои мысли.

Беседовал БахтиёрХамдам

ФАРАЖ
№39 (617)
26.09.2018


Дар Бадахшон хачми калони нашъа мусодира шуд

https://www.youtube.com/watch?v=hFOdbq0eXHw

ОБЪЯВЛЕНИЕ!

             Комитет по делам молодёжи и спорта при Хукумате Республики Таджикистан объявляет  республиканский  конкурс между студентами высших учебных заведений под названием «Студент – 2017 года» посвящённый Году Молодёжи.

Шўъбаи аспирантура ва докторантура

Донишгоҳи давлатии ҳуқуқбизнес ва сиёсати Тоҷикистон қабули аспирантонро барои соли хониши 2017-2018 (ба тарзи таҳсили рўзона ва ғоибонааз рўи ихтисосҳои зерин эълон менамояд:

 120001 – назария ва таърихи давлат ва  ҳуқуқтаърихи ақидаҳои сиёсӣ  

120003 –ҳуқуқи гражданӣмурофиаи гражданӣҳуқуқи оилавӣҳуқуқи хусусии байналхалқӣ

120009 – мурофиаи ҷиноятӣкриминалистика

ОБЪЯВЛЕНИЯ

Диссертационный совет (PHD)

Издания газеты университета «Маъвои хирад»

Университет: вчера и сегодня

Университетский ежегодник 2017

Популярные сайты

Контакт с ректор

Дистанционное обучение

Коргузори электронӣ

Анбори нашрҳои илмӣ

Картотекаи электронӣ

Года развития туризма и народных ремесел

«Об барои рушди устувор» солҳои 2018-2028

Посещения сайта

1925337
Сегодня
Вчера
На этой неделе
На прошлой неделе
В этом месяце
Последний месяц
Все дни
2074
7988
27348
56135
197631
257785
1925337

Прогноз сегодня
12120


Ваш IP:54.162.133.222

Вестник ТГУПБП

Научно-теоретический журнал «Вестник ТГУПБП» основан в 2000 году согласно решению учёного совета Таджикского государственного университетаПодробнее...

Литературные новинки

Результаты научно-исследовательских работ преподавателей университета, опубликованные в виде монографий, сборников статей,Подробнее...

Газета университета «Маъвои хирад»

В феврале 2007 г. в ТГУПБП был образован ежемесячник «Маъвои хирад». Первый номер газеты был напечатан в том же году тиражом Муфассал...

Лицей университета

Лицей Таджикского государственного университета права, бизнеса и политики был образован в 2011 году по инициативе ректора ТГУПБП, Подробнее...

Команда ENACTUS

Enactus (Business In Action) - это международная студенческая программа, которая была популярна в SIFE до 2012 года. Эта программа предоставляет Подробнее...

Технопарк

Сотрудниками технопарка были проведены подготовительные работы по совершенствованию его работы, №629, аз 21 расширению примененияПодробнее...

Инновационная лаборатория

Основная цель деятельности инновационной лаборатории это создание платформы для обмена опытом, информацией, положительными Подробнее...

Грантовые проекты

Ҳадафи лоиҳа ин эҷоди платформаи табодули таҷрибаҳо, ахбор, амалияи хуб ва захираҳо бо мусоидат ба ташкили гуфтугӯи (диалог)-и омӯзишӣ байни донишгоҳҳо Муфассал...

 

Центр развития карьеры

С целью развития педагогических и учебно-методических навыков английского языка студентов не по специальности по инициативе отдел международных Подробнее...

 

Инновации

Отдел информационных технологий и инновационного развития является частью структуры Таджикского государственного университета права, Подробнее...

 

Архив новостей

<< < Октябрь 2018 > >>
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 24 25 26 27 28
29 30 31        

Фотогалерея

Телевидение университета

Контакт

Республика Таджикистан, Согдийская область

17 мкр-н., дом 1 г.Худжанд 735700

Этот адрес электронной почты защищен от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра.

+992(3422)2-38-11

+992(3422)2-51-70

http://www.zoofirma.ru/